İSKİ suya 1 yılda 11 kez zam yaptı

CHP’li Subaşı, İSKİ Müdürünün yüzüne söyledi; “Su Bir Haktır” Anlayışını Hiçe Sayan İSKİ; 2015 Yılında 11 Kez Fiyat Değiştirdi Ve Suya Aşırı Zamlar Yaptı!..

2016 Mayıs Ayı İBB Meclis toplantılarında İSKİ’nın 2015 yılı faaliyet raporu ile İlgili Cumhuriyet Halk partisi (CHP) grubu adına görüş, öneri ve eleştirileri Beylikdüzü Belediyesi ve İBB Meclisi CHP Üyesi Av. Doğan Subaşı gerçekleştirdi.

İSKİ’nin Faaliyet Raporu Kitapçığında Cumhuriyet Dönemine hiç yer verilmediğinin altını çizdi ve “İSKİ, gerçek kimliğini Cumhuriyet döneminde bulmuştur” sözlerine yer vererek Cumhuriyeti yok sayan bu anlayışa sitem etti.

Konuşmasında özellikle suya yapılan zammı ve olası İstanbul depreminde İstanbulluların su ihtiyacına dikkat çeken CHP’li Av. Doğan Subaşı şu cümlelere dikkat çekti: “İSKİ suya hak temelli yaklaşıyor” deniliyor; İSKİ su zamlarını aşırı yapıyor. Sadece oran olarak değil.

Bakın 2015 yılında 11 kez fiyat değişti. Zaten bir yılda 12 fatura düzenleniyor. Yani yaklaşık her faturada su fiyatı farklı. Bu nasıl hak yaklaşımı? Su bir hak ise, su fiyatının bu mu olması gerekirdi? İstanbul Türkiye’nin en pahalı suyunu içiyor. Bu kadar sayıda su bedeli ödeyememiş yurttaşın sularının kesilmesi mi gerekirdi?

Neredeyse, bir ilçe belediyesi bütçesi kadar ceza, hangi hak anlayışına sığınıyor? Sonuçta, “İSKİ suya hak temelli yaklaşıyor” cümlesi doğru bir cümle değildir. Doğru olmasını, uygulanmasını görmeyi çok isterdik, ama gerçek bu değildir. Bilindiği gibi, 1999 depreminde yaşanan acı deneyimden sonra İstanbul depremi konusunda önemli bir duyarlılık oluştu.

Buna yönelik hazırlıklar, değişik düzeylerde devam ediyor. Tabii depremin ne zaman geleceği bilinemez. Dolayısıyla önlemler ne kadar çabuk alınırsa, ne kadar kapsamlı alınırsa, o kadar iyi olur. İSKİ açısından, İSKİ’nin deprem hazırlıkları konusunda faaliyet raporunda detaylı bilgi bulamadık. Bakın olası depremde 3 gün içinde İstanbul nüfusunun yaklaşık yarısının su ihtiyacı olacağı, 1 hafta sonunda çadırkentte yaşayanların sayısının 1 milyon kişinin üstünde olacağı öngörülüyor.

2016 Mayıs Ayı İBB Meclis toplantılarında İSKİ’nın 2015 yılı faaliyet raporu ile İlgili Cumhuriyet Halk partisi (CHP) grubu adına görüş, öneri ve eleştirileri Beylikdüzü Belediyesi ve İBB Meclisi CHP Üyesi Av. Doğan Subaşı gerçekleştirdiği ve ekte sunduğumuz 12 sayfalık konuşmasında ki satır başları şöyle;

İSKİ’nin son derece önemli bir iş yaptığınızın farkındayız. Zaman zaman hem burada Meclis’te, hem de kamuoyunda kuruma yönelik eleştiriler olabilir. Bunlar sizde “emeğimizin değeri bilinmiyor mu?” duygusu yaratabilir. Bu eleştiriler, yaptığınız işin yani suyun öneminden ve İSKİ’den beklentilerin büyüklüğünden kaynaklanıyor.

Gerçekten de İSKİ, dünyanın en büyük şehirlerinden birinde, İstanbul’da, yaklaşık 16 milyon nüfusu olan bu büyük şehirde, su kaynaklarını korumaya, her eve kesintisiz ve sağlıklı su getirmeye, kullanılan suyun da doğaya zarar vermeyecek şekilde tahliyesine çalışıyor. Bu nedenle, herkesin gözü önünde olan bir kurumdur.

Bizim açımızdan da İBB bünyesindeki kuruluşlar içinde en iyi çalışan kurumdur. Ve son derece önemlidir. Ben bir hukuk komisyonu üyesi olarak da, altında İSKİ imzası olan her belgeye dikkatle ve arkadaşların işlerini kolaylaştırmayı düşünerek bakıyorum. İSKİ, şehirlerimiz içinde hakkında kanun olan tek kuruluştur.

Sadece bu bile, İSKİ’nin ve İstanbul’un su sisteminin eskiden beri merkezi yönetimce ne kadar önemsendiğini gösterir. Gerçekten de, Osmanlı devletinin yıkılış döneminde İstanbul’un su sistemini kapitülasyon verilmiş yabancı şirketler kurup işletiyordu. Ancak bu su işinin piyasa ve kar sistemi içinde çözümlenemeyeceğini düşünen Cumhuriyet dönemi iktidarı, 1932’den başlayarak, söz konusu yabancı şirketleri devralarak, kısaca İSİ diye geçen İstanbul Sular İdaresi’ni kurmuştur.

O günden bu yana, İstanbul’un su konusu kamusal bir çerçevede düzenlenerek gelmiştir. En son da 1981’de İSKİ kurularak, su ve kanalizasyon işleri birleştirilmiştir. 1984 yılında da, İBB’ne bağlanmıştır. Yani aslında İSKİ, gerçek kimliğini Cumhuriyet döneminde bulmuştur ve bugün herkesin gurur duyacağı bir kurum haline gelmiştir.

SU HAKKI KONUSUNDAKİ YAKLAŞIMLAR: Raporun amaç ve hedefler kısmında, suyun temel bir hak olduğu ifade edilmiş. İSKİ’nin, suyun bir insan hakkı olduğu bilinciyle hareket ettiği ifade edilmiş. Kuşkusuz bu yaklaşımı onaylamamak mümkün değil.

Suyun bir “hak” mı, yoksa bir “ihtiyaç” mı olduğu tartışması, süregelen bir tartışma.
a) “Hak” olduğunu öne sürenler, asgari su miktarının ücretsiz ya da son derece düşük bir ücretle halka sunulması gerektiğini, suyun asla kesilmemesi gerektiğini öne sürüyorlar.

b) İhtiyaç yaklaşımını kabul edenler, insanların diğer ihtiyaçlarında olduğu gibi, suyun da mevcut ekonomik ilişkiler içinde karşılanması gerektiğini söylüyorlar. Bunun doğal sonucu “paran kadar su” demek.

c) Özellikle suyun fiyatı ve suyun kesilmesi açısından faaliyet raporuna bakalım.
SUYU FİYATI: Biliyorsunuz, İSKİ 1 Ocak 2015 itibarıyla konutlarda kademeli tarifeye geçti. Buna göre, kullanılan su miktarına göre konutlarda üç tarife belirlendi.

İçme suyu, 2015 yılı ocak ayına, suyun metreküp fiyatı 10 metreküpe kadar su kullanan (Konut 1) aboneler için 3 lira 70 kuruş ile başladı. Yılı 4.05 TL ile bitirdi. 2015 yılı zam oranı %11. TÜİK verilerine göre Tüketici Fiyat endeksi 2015 yılı için %8,81. Fiyat belirlemesinde temel ilke, bir önceki dönem için gerçekleşen enflasyon oranıdır.

Eğer enflasyon oranı üzerinde bir fiyat ayarlaması yapılacaksa, bunun için idarenin maliyet ve giderlerinde de enflasyonun üzerinde bir artış olması ve bunun kanıtlanması gerekmektedir. Sonuçta, İSKİ su zamlarını aşırı yapıyor. Sadece oran olarak değil. Bakın 2015 yılında 11 kez fiyat değişti. Zaten bir yılda 12 fatura düzenleniyor. Yani yaklaşık her faturada su fiyatı farklı. Bu nasıl hak yaklaşımı arkadaşlar?

SU KESİNTİLERİ: Meclis üyemiz Hakkı Sağlam’ın bir önergesine İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından verilen bir yanıtta, 2015 yılında 54 bin 981 konutun suyu kesildiği belirtildi. İşyerlerinde bu rakam 19 bin 726’ya çıktı. Yani 2015 yılında 74 bin 707 konut ve iş yerinde faturalar ödenemediği için musluklardan su akmadı.

İSKİ’nin açma kapama gelirlerine bakıyoruz; 2015 yılı değerleri 11 milyon 837 bin TL. Su gecikme cezası gelirleri 23 milyon 716 TL. Abone sayısı 5.939.062 kişi. Demek ki abone başına yaklaşık 4 TL. gecikme cezası yaklaşık 2 TL. açma kapama bedeli ödeniyor.

Su bir hak ise, su fiyatının bu mu olması gerekirdi? İstanbul Türkiye’nin en pahalı suyunu içiyor. Bu kadar sayıda su bedeli ödeyememiş yurttaşın sularının kesilmesi mi gerekirdi? Neredeyse, bir ilçe belediyesi bütçesi kadar ceza, hangi hak anlayışına sığınıyor?

Sonuçta arkadaşlar, “İSKİ suya hak temelli yaklaşıyor” cümlesi doğru bir cümle değildir. Doğru olmasını, uygulanmasını görmeyi çok isterdik, ama gerçek bu değildir.

-Yağmur yağdığında İstanbul caddelerinin birer küçük dereye, nehre dönüştüğünü bilmeyen yok; daha birkaç yıl önce sel baskınında insanlarımız ölmüştü; sizin yönetiminizde üst geçitleri bile su bastı! Arkadaşlar yanlış olmasın, alt geçidi değil, üstgeçidi su bastı! Siz bu faaliyet raporunu burada anlatmayın. Kurbağalıdere kenarında oturan insanlara anlatın. Yağmurda caddeden karşıya geçmek isteyen emekçilere, su basan üstgeçitten metrobüse inmeye çalışan kadınlara anlatın.

KAYIP-KAÇAK SU MESELESİ: Faaliyet raporuna göre, %24.09’dur. Biliyorsunuz, 08.05.2014 tarihli, İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği su dengesini kurmayı yerel yönetimlere zorunlu kılan bir düzenlemedir. Son derece önemli ve yol gösterici bir yönetmeliktir.

Bu konuda Sayın Topbaş’tan özellikle rica ediyorum, CHP grubuna, İstanbul’un isale hatları ve içme suyu şebekesi konusunda, detaylı istatistiki bilgiler sunsunlar. Faaliyet raporunda bu konuda detaylı bilgi bulamadık. Bunların toplam mesafeleri (25.000 km. civarında) var ama yapım tarihleri, türleri, kayıp kaçağa nasıl neden oldukları ve bunların nasıl giderileceği vb hususları konusunda ne gibi çalışmalar yapıldığı vb. hususlarda biz CHP grubu olarak bilgilendirilmek istiyoruz.

Almanya’da bu kayıp kaçak miktarının yaklaşık % 12 olduğunu hatırlatmak isterim. Demek ki oluyormuş, demek ki daha aşağı düzeylerde kayıp kaçak oranı mümkünmüş.

Melen projesinde gecikme: Söz konusu projenin ilk ortaya atılması Nurettin Sözen zamanında oldu. 1990’ların başında İstanbul’da su sıkıntısı başlaması üzerine, Sayın Sözen, su sorununun ancak radikal kararlarla çözümlenebileceğini, bu nüfus artış hızı ile İstanbul’un sık sık su sıkıntısı yaşayacağını öne sürerek, acil olarak Istrancalar ve ama uzun vadeli olarak Melen çaylarının su kaynağı olarak çalışılması gerektiğini söylemişti.

1990’ların başından söz ediyoruz. Şimdi yıl 2016. Bize hala Melen projesinden söz ediliyor. Melen projesinin 2 aşama isale hattı tamamlandı. Elbette güzel gelişme. 3. Aşama isale hattı inşası devam ediyor.

Melen’de su kalitesi: Melen çayı Düzce iki adet organize sanayi bölgeleri ile Düzce havzasında yer alan sanayi tesislerinden etkilenmektedir. Geçtiğimiz dönemde Sakarya nehrinden de isale hattına su alındığı açıklanmıştı. Dolayısıyla, Melen çayından gelen suyun, İstanbul’a sunulduğunda ortaya çıkan kalitesi sorgulanmalıdır.

Arkadaşlar, mevcut su arıtma tesisleri, Melen ve Yeşilçay su kaynağı kalitesine göre inşa edildiği için, Sakarya Nehri suyunu arıtmaya uygun değildir. Düzce havzası Melen bölgesinde planlanan 6 adet ileri biyolojik arıtma tesislerine derhal başlanmalıdır. Bu konuda önümüze bir program konulmuş değildir.

ACİL DURUMLAR İÇİN: Bilindiği gibi, 1999 depreminde yaşanan acı deneyimden sonra İstanbul depremi konusunda önemli bir duyarlılık oluştu. Buna yönelik hazırlıklar, değişik düzeylerde devam ediyor. Tabii depremin ne zaman geleceği bilinemez.

Dolayısıyla önlemler ne kadar çabuk alınırsa, ne kadar kapsamlı alınırsa, o kadar iyi olur. Konumuz İSKİ açısından, İSKİ’nin deprem hazırlıkları konusunda faaliyet raporunda detaylı bilgi bulamadık. Bakın 3 gün içinde İstanbul nüfusunun yaklaşık yarısının su ihtiyacı olacağı, 1 hafta sonunda çadırkentte yaşayanların sayısının 1 milyon kişinin üstünde olacağı öngörülüyor.

Raporda bu konularda sadece soyut sözler var; raporun ilgili kısımlarında. Şu kadar su hazır, şu kadar depo hazır, acil durumda şu kadar su taşıma kapasitemiz var, tuvalet ve su ihtiyaçları, temizlik ve su ihtiyaçları bunlara ilişkin kapasiteler vb. ne tür önlemler var, henüz bilmiyoruz. Aslında bunu bizim, buradaki Meclis üyeleri olarak bilmemiz de önemli değil.

Önemli olan, afet durumu ile karşı karşıya kaldığında, su konusunda ne yapacağını halkın bilmesi. Biraz önce isale hatları konusunda bilgi istediğimizi belirtmiştim. İsale ve içmeyi suyu taşıma hatları ile atıksu tahliye hatları konusundaki sunumda, doğrusu depreme hazırlık konusunu da görmek isteriz. Deprem sonrası, nasıl su temine edilecek ve kullanılan su nasıl tahliye edilecek?

-İSKİ’nin yol haritasının ne olduğu konusunda açık bir tutum göremiyoruz. Söylenen şeyler genellikle şu şekilde, şu kadar ton su getirdik, şu kadar km boru döşedik vb. sayısal veriler sunuluyor. Bu haliyle sayılar yığından ibaret gibi görünüyor. Tabii ama bütün bunların yapımı, bunların öncelikleri nasıl belirlendi?

Nasıl bir kurumsal süreklilik sağlarız? Bütün bunların bir master plana bağlanması gerekirdi. Ancak bu konuda bu aşamada net bir durum göremiyoruz. Nitekim Arge yönetimi de, bir özeleştiri olarak rapora bunu eklemiş.

Biz bu özeleştirinin yapılmasını, “sorunu biliyoruz, bu konuda bir şeyler yapacağız” olarak anlamak istiyorum. Tabii su master planının katılımcı bir anlayışla yapılması gerekir. Meslek odaları, akademisyenler, konuyla ilgili dernekler ve elbette Meclis’te bulunan yada Meclis’te bulunmasa bile bu konuda sözü olan siyasi partiler, su master planının hazırlanmasına katılmalıdır.

YAĞMUR SUYUNDAN DAHA ÇOK YARARLANMA KONUSU DA DÜŞÜNÜLMELİ: Rakamsal anlamda şu kadar atıksu hattı döşendi, şu kadar dere ıslahı yapıldı denilse de, sonuçta yağmur sularından yeterince yararlanılmadığı açıktır. Bu konuda da çalışmaların geliştirilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

SU HAVZALARININ KORUNMASI KONUSUNDA: Bu konuda raporun ilgili bölümünü çok zayıf bulduk. Kaçak yapıların yıkımından ve yapılmasının önlenmesinden söz edilmiş. 44 adet kaçak yapının yıkıldığından söz edilmiş. Yani 16 milyonluk bir şehirde, 44 adet kaçak yapı su havzalarını tehdit ettiğinden dolayı yıkılmış.

Peki 3. Havalimanını ne yapacağız? Terkos’u bitirecek bir proje. Peki Büyükçekmece, Küçükçekmece göllerini, Sazlıdere’yi ne yapacağız? Buralardaki doluluk oranları hızla düşüyor. Kanal İstanbul adı verilen projenin bir göle bağlanarak tesis edileceği söyleniyor. Ne olacak buralar? Kuzeydeki sulak alanlar? Arkadaşlar, birbirimizi kandırmayalım. Bakın raporda İSKİ’nin 172 adet imar planına görüş verdiği yazılmış.

Peki görüş vermiş de ne olmuş? Olumlu mu olumsuz mu? Olumsuz görüş verdikleri ne olmuş? Var mı sayısal bir veri? Yok. Görüş verdik deniyor. Ben size söyleyeyim. Daha geçen ay, İSKİ’nin olumsuz görüşüne rağmen, 3 adet imar plan değişikliği (Ümraniye, Sultangazi, Tuzla) yapıldı. İSKİ’nin bu konuda yapacağı bir şey var mı? Yasal zorunluluk yok mu, bunların iptali için İSKİ’nin dava açmasına? Bu işleri hep Hüseyin Sağ’a mı bırakacaksınız?

SON OLARAK, ÇEŞME KONUSU: Çeşme geleneği, Roma ve Bizans’tan, sonrasında Osmanlı’dan bugüne kalan son derece güzel bir gelenektir. İstanbul’un en güzel tarihsel eserleri arasında çeşmeler de önemli bir yer tutar. Ne yazık ki, kapitalizm geliştikçe, zamanla her şey paraya endeksli hale geldikçe, hayır için yapılan, yani parasız su verilen, karşılığında sadece dua alınan çeşmeler de, tarihe karışmıştır.
Herhalde bu salonda eliyle sokak çeşmesinden su içmiş olan sayısı az olsa gerek. Ben İSKİ’nin bu duruma seyirci kalmasını istemiyorum. Sayın Topbaş’tan özellikle bu konuda da bir çaba göstermesini rica ediyorum. Bu konuda bir beyin fırtınası yapılmalıdır.

Tarihçiler, mimarlar, su uzmanları, akademisyenler, bu çeşme geleneğinin günümüz koşullarında nasıl güncellenebileceği konusunda İSKİ öncülüğünde tartışmalıdırlar. Beni sabırla dinlediğiniz için teşekkür ediyorum, herkesi sevgi ve saygıyla selamlıyorum.
Haber/Hıdır ULAĞ

Bu habere ekleyebileceğiniz bir görüşünüz var mı? İsterseniz, yorumlar kısmına ekleyebilirsiniz.

Yorumlar