Prof. Dr. Naci Görür: Türkiye’de 3 ana deprem bölgesi var

Elazığ’da meydana gelen 6.8’lik deprem nedeniyle depremden etkilenen bölgelerde yüzden fazla bina yıkıldı, birçoğu da oturulamaz hale geldi. Depreme karşı önlemler alınmamasına yönelik tepkiler dinmezken, deprem bölgesi olarak tanımlanan Türkiye’nin depreme karşı aldığı önlemleri ne durumda? AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, “Depremi durdurma şansımız var mı. Biz her şeyden önce Müslümanız, kadere inanırız. Sabrımız imanımızın bir gereği.” demişti. Deprem Türkiye coğrafyası için bilimsel bir gerçeklik. Ancak depremi durdurma şansı olmasa bile depreme karşı önlemler alınarak, depreme dayanıklı binalar yapmak mümkün. Peki Türkiye bu aşamada ne durumda? Deprem uzmanı Prof. Dr. Naci Görür’e göre öncelikli olarak tetikte olunması gereken bölgeler; Erzincan ile Karlıova arası, İstanbul, Biga Yarımadası, Maraş Türkoğlu ve Amanoslar.

Prof. Dr. Görür, alınması gereken önlemlere değindi. Faylar üzerinde ciddi araştırılmalar yapılması gerektiğini dile getiren Prof. Dr. Görür, “Devlet bir şeyler yapıyor. Deprem olduğu dönem devlet diyor ki, ‘Gideriz her türlü destek veririz, göçükten kurtarırız, bina yaparız’, bu afet yönetimidir. Bunun zaten yapılması gerek. İnsanlar depremde yerin altında kalmış, kim yardım etmez ki? Devlet bütün planlarını bunun üzerine yapmaz, ‘Hele bir afet olsun, Allah büyüktür’ gibi bir yaklaşım doğru değil.” diye konuştu.

“Türkiye’de 3 ana deprem bölgesi var”

Türkiye’yi 3 ana deprem bölgesine ayıran Görür, bu durumu şöyle açıklıyor:

Sıkışma kökenli faylar: Birincisi Doğu Anadolu… Doğu Anadolu, Arap ve Afrika levhaları ile Avrasya levhası arasında sıkışıyor. Buna bağlı olarak Anadolu’da sıkışma kökenli faylar meydana geliyor. Buradaki faylar, bindirme fayları ve ters faylardır. Örnek olarak da Van Depremi’ni gösterebiliriz.

İki fay üzerinde depremler: 2’nci sistem, Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu doğrultu akımlı fay sistemleri… Şimdi bu iki fay boyunca Anadolu levhası, batıya doğru kaydığı için zaman zaman bu iki fay üzerinde depremler meydana geliyor. Nitekim Elazığ’daki deprem de bunlardan biri. Bu ikisi, Türkiye’nin deprem üreten en büyük fay sistemi. Kuzey Anadolu fayı Türkiye sınırlarında bin 600 kilometre, Doğu Anadolu fayı da yaklaşık 600 kilometre uzunlukta. Erzincan, Amasya, Bolu, Adapazarı tehdit altında.

Kuzey ve güney yönlü gerilme: 3’üncü sistemde Batı Anadolu; Kuzey Anadolu Fayı ve Doğu Anadolu Fayı boyunca hareket ettiği için, Batı Anadolu’da kuzey ve güney yönlü gerilme meydana geliyor. Buna bağlı olarak Orta Anadolu’nun graben sistemleri doğu-batı yönlü fayları meydana geliyor. Bingöl Karlıova’da bileşiyor.

“‘Deprem geliyorum’ diyor”

Deprem tehlikesi olan bölgeler için de konuşan Prof. Dr. Görür, “İstanbul için ‘deprem geliyorum’ diyor: İstanbul zaten bas bas bağırıyor, bekliyoruz diye… İstanbul derken, Marmara’yı kast ediyorum.” dedi.

Prof. Dr. Görür’e göre deprem beklenen yerler şöyle:

-Şimdi bu faylar boyunca olan bütün yerleşim alanlarında depremler meydana gelebilir. Kuzey Anadolu Fayı, Karlıova’dan başlayıp Marmara Denizi’ne kadar geliyor. Bunun etrafında bulunan bütün yerleşim alanlarında deprem olabilir.

-Aynı şekilde 600 kilometrelik Doğu Anadolu Fayı, Karlıova’dan başlayıp İskenderun Körfezi’ne uzanıyor. Bunun üzerinde de depremler olabilir.

-Anadolu her yıl 2,5 cm batıya doğru hareket ediyor. Batı Anadolu sürekli gerildiği için oralarda da her an deprem olabilir.

-Uzun zaman önce bir yerde deprem olmuş fakat bundan sonra uzun zamandır deprem gözükmeyen yerler tehlikeli olur. Çünkü bir yerde deprem olduğu zaman, o belli zaman sonra tekerrür eder. Yani deprem olmuş, uzun zaman geçmiş ve hâlâ deprem olmuyorsa biz oradan kuşku duyarız. Bu, orada enerji birikiyor demektir. Günün birinde patlayabilir demek.

-Bu bilgiden hareketle; Erzincan ve Karlıova arasında Kuzey Anadolu Fayı üzerinde, biz oraya Aksu Fayı diyoruz. Orada deprem olabilir. Ne zaman olur bilemeyiz ama kulağımız tetikte, orayı tehlikeli görüyoruz.

-Maraş Türkoğlu’nda meydana gelebilir: Daha önce uyarmıştım, “Elazığ Sivrice’de olabilir demiştim”, orada oldu. Şimdi Doğu Anadolu Fayı üzerinde, mesela Kahramanmaraş’ın güneydoğusu, Türkoğlu civarı orada en son deprem 1513’te olmuş. Sene 2020’ye geldi, daha deprem yok. Zamanında depremin büyüklüğü 7.4, yani orada da olabilir.

-Amanoslardan endişe ediyoruz: Amanoslar ve Hatay civarında, 1823’te deprem olmuş. O tarihten beri bir şey yok. Şimdi oradan endişe ediyoruz.

-Karlıova ve Palu arasından kuşkuluyuz: Keza Karlıova ile Elazığ Palu arası ve Bingöl kesiminden kuşkumuz olabilir.