Açık Omurga (Spina Bifida) Nedir, Tedavisi Mümkün Mü?

Spina bifida, omurganın gelişim sürecinde tam olarak kapanmaması sonucu ortaya çıkan doğuştan bir anomalidir. Genellikle omurga kemiklerinin arka kısmında bir açıklık oluşur ve bu açıklık bazen omurilik zarlarının veya omuriliğin dışarıya doğru çıkmasına neden olabilir. Türkiye’de her 1000 bebekten yaklaşık 3’ü spina bifida ile doğmaktadır.

Hastalık, çocukluk çağında kalıcı engellilik nedenleri arasında, serebral palsiden sonra ikinci sırada yer alır. Spina bifida’lı bireyler için tedavi süreci genellikle ömür boyu devam eder ve multidisipliner bir yaklaşım gerektirir.

Spina Bifida Türleri

• Spina bifida occulta: Omurga kemiklerinde ayrıklık olsa da omurilik ve zarlar etkilenmez. Genellikle belirti vermez, tedavi gerektirmez.
• Spina bifida aperta: Omurilik veya zarları dışarıya çıkabilir. Belirtiler, açıklığın bulunduğu omurga seviyesine ve etkilenen yapılara göre değişiklik gösterir.

Embriyolojik Dönemde Oluşum

Hamileliğin 2–6’ncı haftaları arasında, embriyo gelişimi sırasında nöral plak iki taraftan kıvrılarak nöral tüpü oluşturur. Tüpün kranial kısmından beyin, kaudal kısmından ise omurilik gelişir. Eğer bu tüp tam olarak kapanmazsa, spina bifida ve diğer nöral tüp defektleri meydana gelir.

Spina bifida’nın oluşum nedeni kesin olarak bilinmemektedir. Ancak genetik faktörler, çevresel etkenler ve özellikle hamilelik sürecinde folik asit eksikliği önemli risk faktörleri arasında yer alır. Epilepsi ilaçları kullanımı da riski artırabilir.

Spina Bifida’nın Belirtileri ve Sorunlar

Hastalığın etkileri çocukluk döneminde ortaya çıkabildiği gibi bazen erişkin yaşlara kadar fark edilmeyebilir. Sıklıkla görülen problemler arasında:

• Bacaklarda kas zayıflığı ve felç
• Mesane ve bağırsak fonksiyonlarında bozulma
• Hidrosefali (beyinde sıvı birikimi ve basınç artışı)
• İskelet sisteminde bozukluklar: skolyoz, kalça çıkığı, ayak deformiteleri

Hastalık, motor becerileri ve bağımsız yaşamı önemli ölçüde etkileyebilir. Bu yüzden erken tanı ve sürekli takip büyük önem taşır.

Hidrosefali Nedir?

Spina bifida’lı çocukların %85’inden fazlasında hidrosefali görülmektedir. Bu durum, beyin ve omurilikte dolaşan sıvının normal akışının bozulması nedeniyle sıvının birikmesi ve beyin basıncının artmasına yol açar.

Önleme ve Korunma

Spina bifida’yı önlemenin en etkili yolu folik asit takviyesidir. Kadınlar, gebelik planlamaya başladıkları andan itibaren doktor önerisiyle folik asit takviyesi almalıdır. Fakat normal beslenmeyle ihtiyaç duyulan düzeye ulaşmak zordur.

Folik asit açısından zengin besinler arasında şunlar yer alır:

• Ispanak, marul gibi yeşil yapraklı sebzeler
Tam buğday unları ve dana ciğeri
• Domates, patates, lahana, portakal gibi meyve ve sebzeler

Bu besinler mümkün olduğunca taze tüketilmelidir; çünkü uzun süreli saklama ve ısıl işlem vitamin kaybına neden olabilir.

Tedavi Yaklaşımları

Spina bifida tedavisi bireysel planlanmalıdır ve birçok tıbbi disiplinin bir araya geldiği multidisipliner yaklaşım ile yapılmalıdır. Schön Klinik’te olduğu gibi, pediatrik ortopedi, spinal cerrahi, nöroşirürji, üroloji ve nöropediatri uzmanları birlikte çalışarak çocuğun fiziksel ve zihinsel gelişimine destek olurlar.

Erken teşhis ve bebeklik döneminde yapılan cerrahi müdahaleler ile birçok çocukta uzun vadeli zararların önlenmesi mümkün olmaktadır.