Sultanbeyli Zemini Sağlam mı? Zemin Haritası ve Deprem Riski

Sultanbeyli’nin tamamı için “zemini sağlam” veya “zemini zayıf” şeklinde tek bir değerlendirme yapmak doğru değildir. İlçede Aydos, Yayalar ve Pelitli gibi kaya ortamları bulunurken Sultanbeyli Formasyonu ve bazı güncel birikintiler zemin ortamı özelliği gösterir. Bu nedenle deprem açısından değerlendirme mahalle adına değil, parseldeki gerçek jeolojik birim, yerel zemin koşulları ve binanın taşıyıcı sistemi birlikte incelenerek yapılmalıdır.

Sultanbeyli Zemini Sağlam mı?

Sultanbeyli’nin önemli bölümünde İstanbul Anadolu Yakası’nın Paleozoik yaşlı kaya birimleri görülür. Aydos, Yayalar ve Pelitli formasyonları İBB’nin jeoloji çalışmalarında kaya ortamları arasında sınıflandırılır.

Ancak ilçenin her noktası aynı jeolojik birim üzerinde değildir. İBB çalışmalarında Sultanbeyli Formasyonu zemin ortamı olarak değerlendirilirken güncel birikintiler, yamaç molozu ve yapay dolgular gibi daha genç birimler de ayrıca incelenir.

Bu nedenle yalnızca “Sultanbeyli yüksek bir yerde, zemini sağlamdır” şeklinde genelleme yapmak doğru değildir. Aynı mahallede dahi parseller arasında zemin özellikleri değişebilir.

Sultanbeyli Zemin Haritasında Hangi Formasyonlar Var?

İstanbul Anadolu Yakası için hazırlanan ayrıntılı jeoloji çalışmalarında Sultanbeyli ve çevresinde farklı kaya ve zemin birimleri bulunuyor. Bunların başlıcaları şunlardır:

• Aydos Formasyonu: Büyük ölçüde kuvarsit gibi dayanımlı kayaçlardan oluşan kaya ortamıdır.
• Yayalar Formasyonu: Kumtaşı, miltaşı ve şeyil gibi farklı kayaç seviyelerini içerir.
• Pelitli Formasyonu: Kireçtaşı seviyelerinin belirgin olduğu kaya birimidir.
• Pendik Formasyonu: Farklı şeyil ve kireçtaşı seviyeleri içeren kaya birimlerinden biridir.
• Sultanbeyli Formasyonu: Daha genç karasal çökellerden oluşur ve jeoteknik değerlendirmelerde zemin ortamları arasında ele alınır.
• Güncel birikintiler: Yerel olarak alüvyon, yamaç molozu ve benzeri genç zeminler bulunabilir.

Bu birimlerin haritada bulunması tek başına bir binanın güvenli veya güvensiz olduğu anlamına gelmez. Formasyonun ayrışma derecesi, tabaka yapısı, yeraltı suyu ve parselin eğimi gibi özellikler de önemlidir.

Aydos Formasyonu Sağlam mı?

Aydos Formasyonu İstanbul’un Anadolu Yakası’ndaki belirgin kaya birimlerinden biridir ve büyük ölçüde kuvarsitten oluşur. İBB’nin mikrobölgeleme çalışmalarında zemin ortamından farklı olarak kaya ortamı içerisinde değerlendirilir.

Bununla birlikte “Aydos Formasyonu bulunan her parsel depreme karşı güvenlidir” sonucu çıkarılamaz. Kaya üzerindeki ayrışmış tabaka, eğim, kazı koşulları ve binanın temel sistemi ayrıca incelenmelidir.

Pelitli Formasyonu ve Kireçtaşı Zemin Sağlam mı?

Pelitli Formasyonu büyük ölçüde kireçtaşı seviyeleri içeren bir kaya birimidir. Kaya ortamlarının taşıma özellikleri genel olarak gevşek zeminlerden farklıdır, ancak yalnızca “kireçtaşı var” bilgisi bir yapının güvenliği için yeterli değildir.

Kireçtaşında çatlaklar, ayrışma, boşluklar ve yeraltı suyu dolaşımı gibi yerel özellikler bulunabilir. Bu nedenle Pelitli Formasyonu üzerindeki bir parselin gerçek taşıma gücü ve temel koşulları ancak parsel bazlı zemin ve temel etüdüyle belirlenebilir.

Yayalar Formasyonu Nedir?

Yayalar Formasyonu kumtaşı, miltaşı ve şeyil seviyelerinden oluşan Paleozoik yaşlı bir kaya birimidir. İBB’nin Anadolu Yakası jeoloji çalışmalarında kaya ortamları arasında sınıflandırılır.

Ancak formasyon içindeki farklı kaya türlerinin dayanımı ve ayrışma özellikleri aynı değildir. Bu nedenle formasyon adından hareketle bütün yüzeyleme alanlarına aynı zemin sınıfını vermek doğru olmaz.

Kartal Formasyonu Sultanbeyli’de Var mı?

Aramalarda “Kartal Formasyonu” ifadesi kullanılsa da İBB’nin güncel jeolojik adlandırmasında ilgili birim Pendik Formasyonu’nun Kartal Üyesi olarak geçer.

Kartal Üyesi Paleozoik yaşlı kaya istifinin bir parçasıdır. Bu birimin bulunduğu yerde de yapı güvenliği için yalnızca formasyon adı değil, parsel bazlı jeolojik ve jeoteknik özellikler değerlendirilmelidir.

Sultanbeyli Formasyonu Sağlam mı?

İsmi ilçeyle aynı olduğu için sıkça karıştırılan Sultanbeyli Formasyonu, Aydos veya Pelitli gibi eski kaya birimleriyle aynı özellikte değildir. İBB’nin Anadolu Yakası mikrobölgeleme çalışmalarında Sultanbeyli Formasyonu zemin ortamı kapsamında değerlendirilir.

İBB’nin Pendik, Sancaktepe, Sultanbeyli ve Tuzla çevresi için hazırladığı heyelan farkındalık çalışmasında zemin ortamlarındaki kütle hareketlerinin önemli bölümünün güncel birikintiler, yamaç molozu, yapay dolgu ve Sultanbeyli Formasyonu üzerinde geliştiği belirtilir.

Bu bilgi Sultanbeyli Formasyonu’nun bulunduğu her alanın heyelanlı veya yapılaşmaya elverişsiz olduğu anlamına gelmez. Parselin eğimi, tabaka kalınlığı ve mühendislik özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Sultanbeyli Deprem Riski Ne Kadar?

Sultanbeyli, Marmara Denizi’ndeki Kuzey Anadolu Fay Sistemi kaynaklı güçlü bir depremden etkilenebilecek İstanbul ilçelerinden biridir. İlçenin kıyıdan uzak veya yüksek kesimde bulunması deprem etkisinin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

İBB’nin Sultanbeyli için hazırladığı Olası Deprem Kayıp Tahminleri Kitapçığı, 7,5 büyüklüğündeki senaryo depreminde ilçedeki 33 bin 921 binayı modelledi.

• Hasarsız: yaklaşık yüzde 61
• Hafif hasarlı: yaklaşık yüzde 24,6
• Orta hasarlı: yaklaşık yüzde 12
• Ağır hasarlı: yaklaşık yüzde 2
• Çok ağır hasarlı: yaklaşık yüzde 0,4

Bu oranlar gerçek bir depremde kesin olarak oluşacak hasarı göstermiyor. İBB de ilçe kitapçıklarındaki sonuçların istatistiksel modellerden üretildiğini ve tekil bir binanın deprem performansını belirlemediğini özellikle vurguluyor.

Sultanbeyli’de Hangi Mahalleler Daha Riskli?

İBB’nin senaryo çalışmasında mahalleler için tahmini bina hasar sayıları bulunuyor. Ancak bu tablolar doğrudan “zemini en kötü mahalleler” sıralaması değildir. Mahalledeki toplam bina sayısı, yapı yaşı, taşıyıcı sistem ve bina yoğunluğu da hasar tahminini etkiler.

Senaryoda ağır ve çok ağır hasarlı bina sayısının görece yüksek çıktığı mahalleler arasında Abdurrahmangazi, Hamidiye, Mehmet Akif, Battalgazi ve Necip Fazıl bulunuyor. Bu sonuçlar mahalledeki bütün binaların riskli olduğu anlamına gelmez.

Sultanbeyli 2. Derece Deprem Bölgesi mi?

Hayır. Türkiye’de artık ilçeler eski sistemdeki gibi “1. derece”, “2. derece” veya “3. derece deprem bölgesi” şeklinde sınıflandırılmıyor.

AFAD’ın 2019 yılında yürürlüğe giren Türkiye Deprem Tehlike Haritası’nda deprem tehlikesi koordinata göre sayısal yer hareketi değerleriyle ifade ediliyor. Bu nedenle Sultanbeyli için “2. derece deprem bölgesi” şeklindeki eski sınıflandırmayı güncel bilgi olarak kullanmak doğru değildir.

AFAD Deprem Haritası Zemin Sağlamlığını Gösteriyor mu?

AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası bir zemin sağlamlığı haritası değildir. Harita standart bir referans zemin koşulu üzerinden deprem tehlikesini gösterir.

AFAD, haritanın yerel zemin nedeniyle oluşabilecek sıvılaşma, zemin büyütmesi ve farklı oturma gibi etkileri içermediğini açıkça belirtiyor. Bu nedenle Sultanbeyli’de parsel bazlı değerlendirme yapılırken İBB mikrobölgeleme verileri ve zemin etütleri de dikkate alınmalıdır.

Sultanbeyli’de Sıvılaşma Riski Var mı?

Sıvılaşma riski yalnızca ilçe adına bakılarak belirlenemez. Gevşek ve suya doygun genç zeminler sıvılaşma açısından kaya birimlerinden farklı değerlendirilir.

Aydos, Yayalar ve Pelitli gibi kaya ortamlarının bulunduğu parseller ile güncel birikinti veya dolgu üzerindeki parseller aynı özellikleri taşımaz. Yeraltı suyu seviyesi ve zemin tabakalarının özellikleri de belirleyicidir.

Zemini Sağlam Olan Binada Deprem Riski Yok mu?

Hayır. Deprem riskini yalnızca zemin belirlemez. Sağlam kabul edilen bir kaya birimi üzerinde bulunan mühendislik hizmeti yetersiz bir bina da ağır hasar görebilir.

Binanın taşıyıcı sistemi, beton ve donatı kalitesi, yapım yılı, proje uygunluğu, kolon ve kirişlere sonradan müdahale edilip edilmediği, temel sistemi ve zeminle yapı arasındaki etkileşim birlikte değerlendirilmelidir.

Sultanbeyli’de Bir Binanın Zemini Nasıl Öğrenilir?

Bir ev veya bina için gerçek zemin durumunu öğrenmenin en doğru yolu mahalle genellemesi yapmak yerine parsel bazındaki belgeleri incelemektir.

• Binanın zemin ve temel etüt raporu incelenebilir.
• Parselin jeolojik ve jeoteknik etüt bilgileri kontrol edilebilir.
• Yapının ruhsat ve proje bilgileri incelenebilir.
• Gerekli görülürse yetkili mühendislik kuruluşlarından bina performans incelemesi istenebilir.
• Riskli yapı şüphesinde mevzuata uygun resmi tespit süreci kullanılabilir.

Sonuç olarak Sultanbeyli’nin bazı kesimlerinde kaya niteliğindeki jeolojik birimler önemli bir avantaj sağlayabilir, ancak ilçenin tamamını “zemini sağlam” kabul etmek bilimsel olarak doğru değildir. Güvenli bir yapı değerlendirmesinde zemin haritası başlangıç bilgisi olarak kullanılmalı, esas karar parsel zemin etüdü ve binanın mühendislik incelemesine göre verilmelidir.