Beşiktaş İsmi Nereden Geliyor? Eski Adı ve Anlamı

Beşiktaş isminin nereden geldiği kesin olarak bilinmiyor. İlçenin adıyla ilgili en yaygın anlatılardan biri, Barbaros Hayreddin Paşa’nın gemilerini bağlamak amacıyla sahile koydurduğu beş taş direkle bağlantılı. Buna göre bölge önce “Beştaş” olarak anıldı ve bu isim zamanla Beşiktaş biçimine dönüştü. Ancak tarihî kaynaklarda beşiğe benzeyen bir taşla ilgili farklı bir rivayet de bulunuyor.

Beşiktaş İsmi Nereden Geliyor?

Beşiktaş adının kökeni konusunda birden fazla görüş bulunuyor. Beşiktaş Belediyesi ve Beşiktaş Kaymakamlığı tarihçelerinde en çok öne çıkan anlatı Beştaş rivayetidir.

Bu rivayete göre Osmanlı denizcisi Barbaros Hayreddin Paşa, gemilerini bağlamak amacıyla Beşiktaş sahiline beş taş direk koydurdu. Bölgenin bu nedenle “Beştaş” olarak anıldığı ve sözcüğün zaman içinde Beşiktaş’a dönüştüğü aktarılıyor.

Ancak bu açıklama kesinleşmiş bir etimolojik bilgi değil, tarihî bir rivayettir. Beşiktaş adının kökeniyle ilgili başka açıklamalar da bulunuyor.

Beşiktaş Ne Anlama Geliyor?

Bugünkü Türkçede Beşiktaş sözcüğü “beşik” ve “taş” kelimelerinin birleşimi gibi okunuyor ve kelime anlamıyla “beşik taşı” ifadesini çağrıştırıyor.

Beşiktaş Belediyesi’nin tarih anlatımında bölgenin eski adlarından biri olarak verilen Kune Petro da “Taş Beşik” anlamıyla açıklanıyor. Bu durum Beşiktaş adının yalnızca “beş taş” anlatısıyla değil, bölgede bulunduğu rivayet edilen beşiğe benzeyen bir taşla da ilişkilendirilmesine neden oluyor.

Beşiktaş Adıyla İlgili Beşik Taşı Rivayeti

Bir diğer tarihî anlatıya göre Beşiktaş’ta içi insan biçiminde oyulmuş, beşiğe benzeyen bir taş bulunuyordu. Beşiktaş adının bu taştan kaynaklanmış olabileceği ileri sürülüyor.

Evliya Çelebi’ye dayandırılan başka bir anlatıda ise bir din adamının Kudüs’ten getirdiği, Hz. İsa’nın çocukluğuyla ilişkilendirilen taş bir teknenin veya beşik taşının bölgedeki bir kiliseye yerleştirildiği aktarılıyor.

Bu anlatılar tarihsel rivayet niteliğinde olduğu için Beşiktaş adının kesin olarak bunlardan birinden türediğini söylemek mümkün değil.

Beşiktaş’ın Eski İsmi Neydi?

Beşiktaş’ın tarih boyunca kullanılan tek bir eski ismi yoktur. Beşiktaş Belediyesi ve Kaymakamlık tarihçelerinde ilk dönemlerde “Taş Beşik” anlamındaki Kune Petro adının kullanıldığı belirtiliyor.

TDV İslâm Ansiklopedisi ise bugünkü Beşiktaş semtinin farklı dönemlerde Iasonion, Sergion, Daphne ve Diplokion adlarıyla anıldığını kaydediyor.

Bu nedenle “Beşiktaş’ın eski adı nedir?” sorusuna yalnızca Kune Petro şeklinde cevap vermek eksik kalır. Bölge çok eski bir yerleşim alanı olduğu için farklı çağlarda farklı isimler kullanılmıştır.

Beşiktaş’ın Tarihî İsimleri

• Iasonion: Beşiktaş çevresi için kullanılan eski adlardan biri.
• Sergion: Antik ve erken dönem kaynaklarında görülen adlardan biri.
• Daphne: Bizans döneminde bölge için kullanılan isimlerden biri.
• Diplokion: Bizans döneminde Beşiktaş çevresini ifade eden tarihî isimlerden biri.
• Kune Petro: Belediye ve Kaymakamlık tarihçelerinde “Taş Beşik” anlamıyla aktarılan eski ad.
• Beştaş: Barbaros Hayreddin Paşa’nın gemi bağlama taşlarıyla ilişkilendirilen rivayette geçen ad.
• Beşiktaş: Osmanlı döneminden itibaren yerleşen ve günümüzde kullanılan isim.

Beşiktaş Ne Zaman İlçe Oldu?

Beşiktaş uzun yıllar İstanbul’un Galata ve Beyoğlu tarafındaki idari yapısının içinde yer aldı. 1930 yılında Beyoğlu’ndan ayrılarak bağımsız ilçe haline getirildi.

Osmanlı döneminde özellikle 16. yüzyıldan itibaren hızla gelişen Beşiktaş, donanmayla ilişkisi ve Boğaz kıyısındaki konumu nedeniyle önem kazandı. Dolmabahçe, Çırağan ve Yıldız saraylarının bulunduğu bölgenin zamanla Osmanlı yönetiminin önemli merkezlerinden biri haline gelmesi de Beşiktaş’ın gelişimini hızlandırdı.

Beşiktaş Adının Kesin Kökeni Biliniyor mu?

Hayır. Beşiktaş isminin kökeni konusunda bugün tek ve kesin kabul edilmiş bir açıklama bulunmuyor. “Beş taş” ile gemilerin bağlandığı direkler, beşiğe benzeyen taş ve Kune Petro anlatıları farklı kaynaklarda yer alan başlıca açıklamalardır.

Bu nedenle Beşiktaş isminin Barbaros Hayreddin Paşa’nın diktirdiği beş direkten kesin olarak geldiğini söylemek yerine, bunun bölgenin adıyla ilgili en yaygın tarihî rivayetlerden biri olduğunu belirtmek daha doğru olur.