Bakırköy’ün Eski Adı Nedir? Makriköy Ne Demek?

Bakırköy’ün eski adı Makriköy’dür. İstanbul’un Avrupa Yakası’ndaki tarihi yerleşim, Roma ve Bizans dönemlerinde Hebdomon ve Septimum, sonraki yüzyıllarda Makrohori, Osmanlı döneminde ise Makriköy adıyla tanındı. Cumhuriyet’in ilk yıllarında gerçekleştirilen yer adı değişikliğiyle 1925 yılında Bakırköy adını aldı. Makriköy isminin kökeni, Yunancada “uzun köy” anlamına gelen Makrohori adına dayanıyor.

Bakırköy’ün geçmişi yalnızca isim değişikliğinden ibaret değil. Marmara Denizi kıyısındaki yerleşim, Bizans imparatorlarının törenlerinin düzenlendiği bir merkezden Osmanlı döneminin sayfiye ve sanayi bölgelerinden birine dönüştü. İlçenin farklı dönemlerde kullanılan isimleri de bu tarihsel değişimin izlerini taşıyor.

Bakırköy’ün Eski Adı Nedir?

Bakırköy’ün 1925 yılından önce kullanılan adı Makriköy idi. Osmanlı döneminde yerleşim bu isimle tanınıyor, dönemin haritalarında, belgelerinde ve kartpostallarında Makriköy veya Makri-Keuy gibi farklı yazılışlarla yer alıyordu.

Makriköy adı, bölgenin Bizans dönemindeki Makrohori isminden gelişti. Ancak Bakırköy’ün tarihi bundan daha eskiye uzanıyor. Yerleşimin Roma ve Doğu Roma dönemlerindeki geçmişi Hebdomon adıyla ilişkilendiriliyor.

Makriköy Ne Demek?

Makriköy, Yunanca kökenli Makrohori adının Osmanlı döneminde kullanılan biçimidir. Makrohori, Türkçeye “uzun köy” olarak çevriliyor.

İsmin ilk bölümündeki “makro” uzun anlamına gelirken, “hori” veya “horio” köy ve yerleşim kavramıyla ilişkilidir. Marmara kıyısı boyunca uzanan yerleşimin coğrafi yapısı nedeniyle bu adla anıldığı kabul ediliyor.

Bizans’ın son dönemlerinde kullanılan Makro Hori adı, Osmanlı döneminde Türkçenin söyleyiş özelliklerine uyarlanarak Makriköy veya Makrıköy biçimine dönüştü.

Bu nedenle Makriköy’ün anlamı, doğrudan bugünkü Bakırköy kelimesinin Türkçe sözlük anlamıyla değil, yerleşimin eski Yunanca adıyla açıklanıyor.

Hebdomon Ne Demek? Bakırköy’ün Antik Çağdaki Adı

Bakırköy’ün tarihiyle ilişkilendirilen en eski yer adlarından biri Hebdomon olarak biliniyor. Yunancada “yedinci” anlamına gelen bu isim, bölgenin Konstantinopolis’in merkezinden yaklaşık yedi Roma mili uzaklıkta bulunmasıyla bağlantılı.

Roma döneminde kullanılan Latince Septimum adı da aynı şekilde yedinci mil kavramıyla ilişkiliydi. Tarihi kaynaklarda Hebdomon ve Septimum adları, bugünkü Bakırköy çevresindeki antik yerleşim için kullanılıyor.

Hebdomon, özellikle Geç Roma ve Bizans dönemlerinde askeri ve siyasi önem taşıyordu. Bölgede imparatorluk sarayları, kiliseler ve askeri birliklerin toplandığı alanlar bulunuyordu.

Bizans imparatorlarının bazı taç giyme törenlerinin burada gerçekleştirilmesi, yerleşimin başkent Konstantinopolis açısından taşıdığı önemi gösteriyor.

Ancak Hebdomon’un bulunduğu tarihsel alan ile günümüzdeki Bakırköy ilçesinin idari sınırlarını bire bir aynı kabul etmek doğru değil. Antik ad, bugünkü ilçenin çevresindeki belirli tarihsel yerleşim alanını tanımlıyordu.

Makriköy Ne Zaman Bakırköy Oldu?

Makriköy adı 1925 yılında Bakırköy olarak değiştirildi. Cumhuriyet’in ilk yıllarında gerçekleştirilen yer adı düzenlemeleri kapsamında, İstanbul’da yabancı dil kökenli bazı yerleşim isimleri Türkçe adlarla değiştirildi.

Bakırköy Belediyesi ve Bakırköy Kaymakamlığının tarihçe bilgilerinde de 1925 yılı isim değişikliğinin tarihi olarak gösteriliyor.

Aynı dönemde, uzun yıllar Ayastefanos adıyla bilinen komşu yerleşim de Yeşilköy adını aldı.

İsim değişikliğinin ardından Bakırköy’ün idari tarihinde bir başka gelişme yaşandı. 30 Mayıs 1926 tarihinde kabul edilen 877 sayılı düzenleme kapsamında Bakırköy, İstanbul’a bağlı bir ilçe olarak teşkilatlandırıldı.

Böylece 1925 yılında yerleşimin adı değişirken, 1926 yılında ilçenin idari statüsü düzenlenmiş oldu.

Bakırköy İsmi Nereden Geliyor?

Bakırköy adının kökeni konusunda en önemli ayrıntılardan biri, “Bakır” söylenişinin 1925 yılındaki resmi isim değişikliğinden önce de halk arasında kullanılmış olması.

İstanbul tarihini anlatan eserleriyle tanınan Sermet Muhtar Alus’un Reşad Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansiklopedisi’nde aktarılan hatıralarında, Makri yerine Bakır denilmesinin eski bir halk söyleyişi olduğu belirtiliyor.

Bu anlatım, Bakırköy adının birdenbire ortaya çıkmadığını, önceki yer adının halk dilindeki söylenişiyle de bağlantılı olabileceğini gösteriyor.

Ancak Bakırköy isminin bölgede bakır madeni bulunması veya bakır üretimi yapılması nedeniyle verildiğini gösteren kesin bir tarihsel dayanak bulunmuyor. İsim değişikliğinin hangi gerekçeyle özellikle Bakırköy biçiminde kararlaştırıldığı da dönemin resmi belgeleri üzerinden değerlendirilmesi gereken bir konu.

Kesin olarak bilinen, Makriköy adının 1925 yılında Bakırköy’e dönüştürüldüğü ve bu ismin günümüze kadar kullanıldığıdır.

Bakırköy’ün Tarih Boyunca Kullanılan İsimleri

Bakırköy’ün isim geçmişinde farklı dönemlere ait çeşitli adlandırmalar bulunuyor:

• Hebdomon: Antik yerleşimin Yunanca adı. Yedinci mil anlamıyla bağlantılı.
• Septimum: Roma dönemindeki Latince adlandırma. Yedinci anlamına geliyor.
• Makrohori: Bizans’ın sonraki dönemlerinde kullanılan, uzun köy anlamındaki yer adı.
• Makriköy: Osmanlı döneminde yaygınlaşan ve 1925 yılına kadar kullanılan isim.
• Bakırköy: 1925 yılında benimsenen ve günümüzde kullanılan resmi ad.

Hebdomon ve Septimum aynı antik yerleşimle ilişkilendirilen farklı dildeki adlandırmalardır. Bu nedenle isimlerin tamamını birbirinden bağımsız ve kesin tarihlerle ayrılmış yerleşim dönemleri olarak değerlendirmemek gerekiyor.

Eski Bakırköy ve Makriköy Fotoğrafları

Eski Bakırköy fotoğraflarında günümüzdeki yoğun yapılaşmadan oldukça farklı bir yerleşim görülüyor. Osmanlı döneminin sonlarına ait kartpostallarda Marmara kıyısındaki evler, ahşap köşkler, bahçeli yapılar ve eski demiryolu çevresi dikkat çekiyor.

19. yüzyılda demiryolunun gelişmesi, Makriköy’ün İstanbul merkeziyle ulaşımını kolaylaştırdı. Bölge, deniz kıyısındaki sayfiye yerleşimi kimliğinin yanı sıra ticaret ve sanayi faaliyetleriyle de büyüdü.

Makriköy adıyla yayımlanmış eski kartpostallar ve tarihi haritalar, ilçenin geçmişteki yerleşim düzenini anlamak açısından önemli belgeler arasında bulunuyor. Özellikle Makri-Keuy ve Makriköy yazılı eski görseller, bugünkü Bakırköy adından önce kullanılan ismin izlerini taşıyor.

Bakırköy Hangi İlçeye Bağlı?

Bakırköy, İstanbul’un Avrupa Yakası’nda bulunan bağımsız bir ilçedir. Başka bir ilçeye bağlı değildir. Güneyinde Marmara Denizi, doğusunda Zeytinburnu, kuzeyinde Güngören ve Bahçelievler, batısında ise Küçükçekmece bulunuyor.

İlçenin bugünkü sınırları, geçmişteki geniş Bakırköy idari alanından farklı. Özellikle 1992 yılında Bahçelievler, Güngören ve Bağcılar’ın ayrı ilçeler haline gelmesiyle Bakırköy’ün idari sınırları önemli ölçüde değişti.

Bakırköy’ün geçmişteki adları, İstanbul’un başka ilçelerinde de görülen yer adı değişikliklerinin bir örneği. İstanbul ilçelerinin eski isimleri arasında Makriköy’ün yanı sıra Pera, Khalkedon, Chrysopolis ve Sağmalcılar gibi tarihî adlar da bulunuyor.