Kartal’dan Fay Hattı Geçiyor mu? Kartal ve Yakacık Fayları Aktif mi?

Kartal ilçe sınırları içerisinden geçen aktif bir diri fay, MTA’nın 2026 Türkiye Diri Fay Haritası’nda gösterilmiyor. Ancak bu, Kartal’ın deprem tehlikesinin düşük olduğu anlamına gelmiyor. Kartal’a yakın büyük deprem kaynakları Marmara Denizi içerisindeki Kuzey Anadolu Fay sisteminin aktif kolları. İBB’nin ayrıntılı jeoloji çalışmalarında ise Kartal Fayı, Yakacık Fayı ve Dragos Fayı gibi karadaki eski jeolojik faylar haritalanmış durumda; aynı çalışma bu fayların aktif olmadığını belirtiyor.

Kartal’da Fay Hattı Var mı?

Bu soruda jeolojik fay ile diri fay arasındaki fark önemli. Kartal’da jeolojik olarak haritalanmış faylar bulunuyor. Bunlar arasında Kartal Fayı, Yakacık Fayı ve Dragos Fayı yer alıyor.

Ancak İBB’nin Anadolu Yakası Mikrobölgeleme çalışmasına göre bu faylar aktif değil. Çalışmada Maltepe-Beykoz Fayı, Yakacık Fayı, Dragos Fayı, Ümraniye Fayı ve Kartal Fayı gibi bölgedeki fayların Geç Miyosen-Pliyosen yaşlı daha genç birimler tarafından örtüldüğü ve aktif olmadığı belirtiliyor.

MTA’nın 2026 yılında güncellediği Türkiye Diri Fay Haritası da Kartal’ın kara alanı içerisinde bu eski fayları aktif diri fay olarak göstermiyor.

Kartal’a En Yakın Aktif Fay Nerede?

Kartal açısından esas aktif deprem kaynağı Marmara Denizi içerisindeki Kuzey Anadolu Fay sistemidir. Kuzey Anadolu Fayı, İzmit Körfezi’nden Marmara Denizi’ne girdikten sonra deniz içerisinde farklı segment ve kollara ayrılarak batıya doğru devam ediyor.

Kartal sahilinin güneyinde, Adalar ve Marmara Denizi yönünde aktif fay sistemi bulunuyor. Bilimsel çalışmalarda bu sistemin bölümleri için Prens Adaları segmenti, Kuzey Marmara Fayı, Ana Marmara Fayı veya farklı segment adları kullanılabiliyor.

Bu nedenle eski kaynaklarda geçen “Kartal’a en yakın fay Kuzey Sınır Fayı’dır” ifadesini tek ve değişmez bir resmi fay adı olarak değerlendirmemek gerekiyor. Marmara Denizi’ndeki fayların adlandırılması kullanılan bilimsel modele göre farklılaşabiliyor.

Kartal’a En Yakın Fay Kaç Kilometre?

Eski yazımızda Kartal ile farklı faylar arasında 13,7 kilometre, 22,6 kilometre ve 42 kilometre gibi kesin uzaklıklar verilmişti. Bu değerleri güncel resmi veri olarak kullanmak doğru değil.

Mesafe; Kartal’da hangi noktanın başlangıç kabul edildiğine, fayın hangi geometrisinin kullanıldığına ve hangi segmentin ölçüldüğüne göre değişiyor. MTA’nın güncel diri fay haritası da kullanıcıya ilçe merkezi için sabit bir “en yakın fay uzaklığı” değeri yayımlamıyor.

Bu nedenle Kartal için daha doğru ifade, aktif Kuzey Anadolu Fay sisteminin Marmara Denizi içerisinde ve Kartal’ın güneyinde bulunduğudur.

Yakacık Fayı Var mı?

Evet. Yakacık Fayı İBB’nin ayrıntılı jeoloji çalışmalarında haritalanmış gerçek bir jeolojik faydır.

İBB raporuna göre Yakacık Fayı, Aydos Dağı’nın güneybatı eteğinde Yakacık-Dolayoba arasında uzanıyor. Fay, Aydos Formasyonu’na ait kuvarsitleri batı ve güney tarafından sınırlıyor.

Yakacık Tepesi, Deliklikaya, Kurfalı, Orta Tepe ve Gözdağı çevresindeki yüksek kuvarsit alanının batı eteğinde izlenen bu yapı “Yakacık Fayı” adıyla tanımlanmış.

Ancak aynı İBB çalışması Yakacık Fayı’nın aktif olmadığını belirtiyor. Dolayısıyla “Yakacık’tan diri fay geçiyor” veya “Yakacık Fayı büyük İstanbul depremini üretecek” şeklindeki ifadeler güncel resmi çalışmalarla desteklenmiyor.

Kartal Fayı Nerede?

Kartal Fayı da Anadolu Yakası’nın jeolojik yapısını inceleyen İBB çalışmalarında isimlendirilmiş eski faylardan biri.

İBB’nin mikrobölgeleme raporunda Kartal Fayı, Yakacık Fayı ve Dragos Fayı ile birlikte bölgedeki yapısal jeoloji unsurları arasında sayılıyor. Ancak bu fay da günümüzde aktif diri fay olarak sınıflandırılmıyor.

Dolayısıyla internette “Kartal Fayı” adıyla bir çizgi görülmesi, Kartal’ın içerisinden deprem üretme potansiyeli bulunan aktif bir fay geçtiği anlamına gelmiyor.

Dragos Fayı Aktif mi?

Hayır. Dragos Fayı jeolojik olarak haritalanmış ancak aktif olmadığı belirtilmiş bir faydır.

İBB çalışmasına göre Dragos Fayı, Dragos Tepesi’nin batı yamacında yaklaşık kuzey-güney doğrultusunda uzanıyor. Fay boyunca Aydos kuvarsitleri ile Trakya Formasyonu’nun kumtaşları karşı karşıya geliyor.

Dragos Fayı kuzeye doğru daha genç Sultanbeyli Formasyonu’nun altında kalıyor. İBB, Dragos Fayı dahil bu gruptaki fayların aktif olmadığını açık biçimde ifade ediyor.

Aydos’ta 2021’de Olan Deprem Yakacık Fayı’ndan mı Kaynaklandı?

Kartal-Aydos çevresinde hissedilen küçük ve orta büyüklükte depremler zaman zaman “Yakacık Fayı aktifleşti” şeklinde yorumlanabiliyor. Ancak yalnızca bir depremin merkez üssünün Aydos veya Yakacık çevresinde hesaplanması, depremin Yakacık Fayı üzerinde gerçekleştiğini kanıtlamaz.

Bir depremin hangi faydan kaynaklandığının belirlenmesi için odak mekanizması, artçı dağılımı, fay geometrisi ve jeolojik veriler birlikte incelenmeli. Güncel resmi diri fay haritalarında Yakacık Fayı aktif fay olarak gösterilmiyor.

Sultanbeyli’den Fay Hattı Geçiyor mu?

Kartal’ın kuzeydoğusundaki Sultanbeyli ve Aydos çevresinde de eski jeolojik faylar ve faylı yapılar bulunuyor. Ancak bir jeoloji haritasındaki bütün fay çizgileri aktif deprem kaynağı değildir.

MTA’nın 2026 Türkiye Diri Fay Haritası, güncel diri fay araştırmaları için esas alınması gereken kaynaklardan biri. Bir konumu değerlendirirken eski genel jeoloji haritasındaki faylarla güncel diri fay haritasındaki aktif fayların birbirine karıştırılmaması gerekiyor.

İzmit Fayı Kartal’a Yakın mı?

Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun İzmit segmenti, 17 Ağustos 1999’da meydana gelen Mw 7,4 Kocaeli depreminde kırılan sistemin önemli bölümlerinden biri.

İzmit-Hersek çevresindeki aktif faylar Kartal’ın doğu-güneydoğusunda bulunuyor. Ancak Kartal’ın deprem tehlikesini değerlendirirken yalnızca İzmit segmentine bakmak yeterli değil. Marmara Denizi içerisindeki aktif segmentler Kartal ve İstanbul açısından doğrudan önem taşıyor.

Kuzey Sınır Fayı Nedir?

“Kuzey Sınır Fayı” adı özellikle Marmara Denizi’nin tektoniğiyle ilgili bazı eski bilimsel çalışmalar ve tsunami senaryolarında kullanılan fay isimlerinden biri.

Günümüzde Marmara içerisindeki Kuzey Anadolu Fay sisteminin geometrisi farklı araştırmalarda Ana Marmara Fayı, Kuzey Marmara Fayı, Prens Adaları segmenti gibi isimlerle de tanımlanabiliyor.

Bu nedenle farklı haritalardaki isimlerin birebir aynı fiziksel fay parçasını temsil ettiği varsayılmamalı. Güncel diri fay değerlendirmesinde MTA’nın 2026 haritası, deprem senaryolarında ise çalışmayı hazırlayan kurumun kullandığı segment tanımı dikkate alınmalı.

Fay Hattı Yerin Kaç Kilometre Altında?

Fay hattının yerin altında tek ve sabit bir derinliği yoktur. Fay, yer kabuğunda iki kaya kütlesinin birbirine göre hareket ettiği üç boyutlu bir kırılma zonudur.

Bazı aktif fayların izi yeryüzünde görülebilirken deniz altındaki fayların yüzey izi deniz tabanında bulunabilir. Fay düzlemi ise yer kabuğunun kilometrelerce derinine doğru devam edebilir.

Depremin “derinliği” denildiğinde fay hattının derinliği değil, kırılmanın başladığı odak noktasının derinliği ifade edilir. Örneğin AFAD, 23 Nisan 2025’te Silivri açıklarında meydana gelen Mw 6,2 Marmara Denizi depreminin odak derinliğini 6,92 kilometre olarak açıkladı. Başka bir deprem aynı fay sistemi üzerinde farklı bir derinlikte başlayabilir.

Fay Hattına Yakın Olmak Deprem Riskini Tek Başına Belirler mi?

Hayır. Bir konutun deprem riskini yalnızca aktif faya olan uzaklığına bakarak belirlemek mümkün değil.

Depremde oluşabilecek hasarı etkileyen başlıca faktörler arasında şunlar bulunuyor:

• Depremin büyüklüğü ve kırılma özellikleri
• Faya ve kırılan segmente uzaklık
• Yerel zemin koşulları
• Zemin büyütmesi ve sıvılaşma potansiyeli
• Binanın taşıyıcı sistemi
• Beton ve donatı kalitesi
• Binanın yaşı ve uygulanan deprem yönetmeliği
• Temel sistemi
• Yapıda sonradan yapılan değişiklikler

Bu nedenle Kartal’da “evim faydan 15 kilometre uzakta, dolayısıyla güvenlidir” şeklinde bir değerlendirme yapılamaz.

MTA 2026 Diri Fay Haritasında Ne Değişti?

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Türkiye Diri Fay Haritası’nı 2026 yılında güncelledi. MTA’nın Yerbilimleri Harita Görüntüleyicisi güncel diri fay verileri için 2026 tarihli Türkiye Diri Fay Haritası’nı kaynak olarak kullanıyor.

Bu harita aktif veya diri fayların incelenmesi için kullanılmalı. İBB’nin ayrıntılı jeoloji ve mikrobölgeleme haritaları ise Kartal, Yakacık ve Dragos gibi çok daha eski jeolojik yapıların da görülmesini sağlıyor.

İki haritanın amacı farklı olduğu için İBB haritasında bir fayın görülüp MTA diri fay haritasında aktif fay olarak gösterilmemesi bir çelişki değil.

Kartal Deprem Risk Haritasında Fay Dışında Neye Bakılmalı?

Kartal için deprem tehlikesini değerlendirirken yalnızca fay haritasına değil, Vs30, PGA, PGV, spektral ivme, sıvılaşma ve zemin sınıflaması gibi verilere de bakılıyor.

AFAD da Türkiye Deprem Tehlike Haritası’nın doğrudan bir risk haritası olmadığını belirtiyor. AFAD’ın ulusal haritası referans zemin koşulları için deprem tehlikesini gösteriyor; yerel zemin büyütmesi, sıvılaşma ve farklı oturma gibi etkilerin ayrıca incelenmesi gerekiyor.

Kartal’da Aktif Fay Var mı? Kısa Cevap

Kartal’ın kara sınırları içerisinde MTA’nın 2026 diri fay haritasında gösterilmiş aktif bir fay bulunmuyor.

Buna karşılık Kartal, Marmara Denizi içerisindeki aktif Kuzey Anadolu Fay sistemine yakın bir ilçedir ve büyük Marmara depremlerinden güçlü biçimde etkilenebilir.

Kartal Fayı, Yakacık Fayı ve Dragos Fayı vardır, ancak bunlar İBB’nin güncel olarak yayımladığı jeolojik çalışmalarda aktif olmayan eski faylar olarak değerlendiriliyor.

Bu nedenle Kartal için esas soru yalnızca “altımdan fay geçiyor mu?” değil, binanın yapısal durumu ve bulunduğu parselin yerel zemin özelliklerinin ne olduğudur.