Kartal Kordonboyu ve Dragos Deprem Riski: Zemin Sağlam mı?

Kartal Kordonboyu ve Dragos’un deprem riski aynı şekilde değerlendirilemez. Kordonboyu’nun kıyı kesiminde yapay dolgu alanları bulunurken Dragos Tepesi’nin yüksek kesimlerinde daha yaşlı kaya birimleri yüzeyleniyor. Ancak bundan “Dragos sağlam, Kordonboyu riskli” şeklinde kesin bir sonuç çıkarılamaz. İBB’nin Mw 7,5 senaryo depreminde Kordonboyu Mahallesi için 10 çok ağır, 24 ağır ve 105 orta hasarlı bina tahmini bulunuyor. Dragos’un büyük bölümünü içeren Orhantepe Mahallesi için ise 22 çok ağır, 62 ağır ve 309 orta hasarlı bina tahmin edilmiş durumda. Bu rakamlar tek tek binaların dayanıklılığını göstermiyor.

Dragos Zemini Sağlam mı?

Dragos Tepesi’nin yüksek kesimleri, Kartal sahilindeki yapay dolgu alanlarından jeolojik olarak farklı. İBB’nin Anadolu Yakası Mikrobölgeleme çalışmasında Dragos Tepesi’nin yüksek kesimlerinde Aydos kuvarsitleri ile Trakya Formasyonu’na ait kayaçların bulunduğu belirtiliyor.

Bu tür kaya birimleri yerel zemin davranışı açısından kıyıdaki gevşek veya yapay dolgu zeminlerle aynı özellikleri taşımıyor. Bununla birlikte “Dragos’un zemini sağlamdır” ifadesini bütün bölge için kullanmak doğru değil.

Dragos olarak bilinen alan yalnızca tepenin kayalık yüksek kesimlerinden oluşmuyor. Orhantepe’de yamaçlar, daha düşük kotlu bölgeler ve sahile yakın alanlar da bulunuyor. Zemin özellikleri kısa mesafelerde bile değişebiliyor.

Bu nedenle Dragos’ta bir apartman veya parsel için güvenilir değerlendirme yapılacaksa mahalle genellemesi yerine parsel bazlı zemin etüdü ve binanın taşıyıcı sistem incelemesi esas alınmalı.

Dragos Fayı Var mı?

Evet. İBB’nin Anadolu Yakası jeoloji ve mikrobölgeleme çalışmalarında Dragos Fayı adı verilen jeolojik bir fay haritalanmış durumda.

Rapora göre fay, Dragos Tepesi’nin batı yamacı boyunca yaklaşık kuzey-güney doğrultusunda uzanıyor. Aydos kuvarsitleri ile Trakya Formasyonu’na ait kayaçları karşı karşıya getiren jeolojik yapı “Dragos Fayı” olarak adlandırılıyor.

Ancak burada çok önemli bir ayrım var: İBB’nin mikrobölgeleme raporu Dragos Fayı’nı aktif fay olarak tanımlamıyor. Raporda Dragos, Yakacık, Kartal, Maltepe-Beykoz ve bölgede haritalanan benzer eski fayların aktif olmadığı ve daha genç jeolojik birimler tarafından örtüldüğü belirtiliyor.

Dragos Fayı Deprem Üretir mi?

İBB’nin Anadolu Yakası Mikrobölgeleme Raporu’ndaki değerlendirmeye göre Dragos Fayı günümüzde aktif kabul edilen bir diri fay değil. Dolayısıyla İstanbul için beklenen büyük depremin kaynağı olarak “Dragos Fayı” gösterilmiyor.

Kartal’ı etkileyebilecek büyük deprem tehlikesinin ana kaynağı Marmara Denizi içerisindeki aktif Kuzey Anadolu Fay sistemi. MTA’nın 2026 Türkiye Diri Fay Haritası da diri fayları güncel olarak ayrı bir sistemde gösteriyor.

Bu nedenle internette zaman zaman kullanılan “Kartal’ın altından aktif Dragos Fayı geçiyor” şeklindeki ifade yanıltıcı. Dragos’ta jeolojik olarak haritalanmış bir fay var, ancak mevcut resmi çalışmalarda aktif fay olarak sınıflandırılmıyor.

Kordonboyu Mahallesi Zemini Sağlam mı?

Kordonboyu Mahallesi’nin tamamını tek bir zemin sınıfıyla tanımlamak mümkün değil. Mahalle Marmaray hattından Marmara Denizi kıyısına doğru uzanan geniş bir alanı kapsıyor ve özellikle denize yakın bölümün önemli bir kısmı geçmişte gerçekleştirilen sahil dolgularından etkilenmiş durumda.

1980’li yıllarda gerçekleştirilen Anadolu Yakası Sahil Yolu çalışmaları sırasında Kartal kıyısında deniz doldurularak yeni sahil yolu ve rekreasyon alanları oluşturuldu. Bu nedenle günümüzde görülen kıyı çizgisi tarihî kıyı çizgisiyle aynı değil.

Ancak Kordonboyu’nun tamamının deniz dolgusu üzerinde olduğu da söylenemez. Mahallenin eski kara kesimleri ile daha sonra kazanılan kıyı dolguları birbirinden ayrılmalı.

Dolgu Zeminde Bina Olması Tehlikeli mi?

Bir alanın dolgu olması tek başına üzerindeki bütün yapıların güvensiz olduğu anlamına gelmez. Yapının temellerinin dolgunun altında yeterli taşıma kapasitesine sahip tabakalara ulaştırılması, uygun temel sisteminin seçilmesi ve zemin problemlerine karşı mühendislik önlemlerinin uygulanması mümkündür.

Özellikle yüksek katlı yapılarda yalnızca yüzeyde görülen zemine bakarak değerlendirme yapmak hatalı olur. Temel türü, kazık sistemi, zemin iyileştirmesi ve yapının taşıyıcı sistemi sonucu büyük ölçüde değiştirebilir.

Bu nedenle Kordonboyu’ndaki yeni bir rezidans ile aynı bölgede bulunan eski ve mühendislik özellikleri farklı bir apartmanın deprem performansının aynı olduğu varsayılamaz.

Kordonboyu Deprem Riskinde İBB Ne Diyor?

İBB ile Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü tarafından hazırlanan deprem kayıp tahmini çalışmasında Mw 7,5 büyüklüğünde bir senaryo depremi modellendi.

Bu senaryoda Kordonboyu Mahallesi için tahmin edilen bina hasarları şöyle:

• Çok ağır hasarlı: 10 bina
• Ağır hasarlı: 24 bina
• Orta hasarlı: 105 bina
• Hafif hasarlı: 254 bina

Çok ağır ve ağır hasar tahmini birlikte değerlendirildiğinde Kordonboyu için toplam 34 bina ortaya çıkıyor.

Bu sonuçlar gerçek bir deprem sonrasında mutlaka bu kadar binanın hasar göreceği anlamına gelmiyor. İBB, ilçe kitapçıklarındaki sonuçların istatistiksel modellerden üretildiğini ve tekil binaların deprem performansı hakkında bilgi vermediğini özellikle vurguluyor.

Dragos Deprem Riski Ne Kadar?

Dragos için ayrı bir mahalle bazlı İBB hasar tablosu bulunmuyor. Kartal tarafındaki Dragos Tepesi ve çevresi büyük ölçüde Orhantepe Mahallesi içerisinde yer aldığı için ulaşılabilen mahalle ölçeğindeki en yakın veri Orhantepe sonuçları.

İBB’nin Mw 7,5 senaryosunda Orhantepe için:

• Çok ağır hasarlı: 22 bina
• Ağır hasarlı: 62 bina
• Orta hasarlı: 309 bina
• Hafif hasarlı: 618 bina

tahmin edildi.

Buradaki 84 ağır ve çok ağır hasarlı bina tahmini Orhantepe Mahallesi’nin tamamına ait. Bu rakamı yalnızca Dragos Tepesi’ne veya Dragos sahiline aitmiş gibi yorumlamak doğru olmaz.

Dragos Tepesi ile Dragos Sahili Aynı Zemin mi?

Hayır. Dragos’u değerlendirirken en önemli noktalardan biri bu ayrım. Dragos Tepesi’nin yüksek kesimleri ile sahil şeridi aynı jeolojik ve topoğrafik özelliklere sahip değil.

İBB’nin jeolojik çalışmaları Dragos Tepesi’nde eski kaya birimlerini gösterirken sahil kesiminde kıyı düzenlemeleri ve dolgu alanları bulunuyor. Bu nedenle “Dragos zemini” adı altında bütün bölge için tek bir değer vermek teknik olarak anlamlı değil.

Vs30 Nedir, Kordonboyu ve Dragos İçin Ne Anlama Geliyor?

Vs30, zeminin yüzeyden itibaren ilk 30 metresindeki ortalama kayma dalgası hızını ifade ediyor. İBB’nin Kartal deprem çalışmasında yerel zemin koşullarının değerlendirilmesinde bu parametre kullanılıyor.

Genel olarak yüksek Vs30 değerleri daha rijit kaya veya zeminlerle, düşük değerler ise daha yumuşak zeminlerle ilişkilendirilebilir. Ancak Vs30 tek başına “güvenli” veya “tehlikeli” sonucu vermez.

Eski metnimizde haritadaki renkler doğrudan “mavi sağlam, kırmızı kötü” şeklinde yorumlanıyordu. Bu yaklaşım fazla basitleştiricidir. Harita lejantındaki değerlerin neyi temsil ettiği dikkate alınmalı ve bina güvenliği yalnızca renk üzerinden değerlendirilmemeli.

PGA ve PGV Değeri Ne Anlama Geliyor?

PGA, En Büyük Yer İvmesi; PGV ise En Büyük Yer Hızı anlamına geliyor. Her ikisi de deprem sırasında oluşabilecek yer hareketini değerlendirmek için kullanılan parametreler.

Daha yüksek PGA veya PGV değerleri genel olarak daha güçlü yer hareketine işaret edebilir. Ancak bir binanın ne kadar hasar göreceğini yalnızca bu değerlerden çıkarmak mümkün değil.

Binanın yüksekliği ve titreşim periyodu açısından 0,2 saniye ve 1,0 saniyedeki spektral ivmeler de önem taşıyor. Bu nedenle deprem mühendisliğinde farklı parametreler birlikte değerlendiriliyor.

Kordonboyu Tsunami Riski Var mı?

Evet. Marmara Denizi’ne doğrudan kıyısı bulunduğu için Kartal sahili tsunami senaryolarında inceleniyor. İBB ile ODTÜ’nün tsunami modelleme çalışmasında Kartal için en kritik sismik tsunami kaynaklarından biri Prens Adaları Fayı senaryosu olarak belirlendi.

Bu senaryoya göre Kartal ilçesinde:

• Maksimum su basma derinliği: 5,84 metreye kadar
• Maksimum yatay su basma mesafesi: yaklaşık 300 metreye kadar

hesaplandı.

Ancak bu iki rakam Kordonboyu’nun her noktasında 5,84 metre su olacağı veya suyun her yerde 300 metre ilerleyeceği anlamına gelmiyor. Bunlar Kartal ilçesi için modelde ortaya çıkan maksimum değerler. Su basma derinliği ve mesafesi kıyı boyunca konuma göre değişiyor.

Kordonboyu'nda Tsunami İçin Nereye Gidilmeli?

İBB, Marmara kıyısındaki ilçeler için tsunami tahliye haritaları yayımlıyor. Kartal kıyısında deprem sonrasında denizde olağandışı çekilme veya yükselme görülmesi halinde kıyıdan uzaklaşmak ve mümkün olduğunca yüksek kotlara çıkmak gerekiyor.

Özellikle sahil parkı, marina ve kıyıdaki açık alanlarda bulunanların güçlü ve uzun süren bir deprem sonrasında resmi uyarıyı beklemeden kıyıdan uzaklaşması tsunami güvenliği açısından önem taşıyor.

Kartal Kordonboyu Deprem Raporu Güncel mi?

Kordonboyu için kullanılan mahalle bazlı bina hasar rakamları, İBB’nin 2019 İstanbul İli Olası Deprem Kayıp Tahminlerinin Güncellenmesi Projesi verilerine dayanıyor. Kartal ilçe kitapçığı daha sonra bu veriler mahalle bazında derlenerek yayımlandı.

İBB 2021-2024 döneminde İstanbul genelinde yeni jeolojik, jeofizik, sismolojik ve uzaktan algılama araştırmaları da gerçekleştirdi. Bu çalışmalar kapsamında güncel Vs30 verileri ve yeni yer bilimsel veri setleri üretildi.

Ancak Eylül 2026 itibarıyla Kartal için 2019 çalışmasının yerine geçen, Kordonboyu ve Orhantepe’nin 2026 bina stokuyla yeniden hesaplandığı yeni bir mahalle bazlı Mw 7,5 hasar tablosu yayımlanmış değil.

Kordonboyu ve Dragos'ta Binam Sağlam mı?

Mahalle veya zemin haritasına bakarak bir binanın sağlam olduğuna karar verilemez. İBB’nin deprem kitapçığı da tekil binalar hakkında performans sonucu vermiyor.

Binanın deprem güvenliğinde şu özelliklerin birlikte incelenmesi gerekiyor:

• Taşıyıcı sistem
• Beton dayanımı ve donatı özellikleri
• Kolon ve perde düzeni
• Bina yaşı
• Temel sistemi
• Parsel bazlı zemin koşulları
• Yapıda sonradan gerçekleştirilen değişiklikler
• Korozyon ve mevcut yapısal hasarlar

İBB Bina Tespiti Başvurusu Yapılabilir mi?

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin ücretsiz Hızlı Tarama ile Bina Tespiti uygulamasına uygun binalar için başvuru yapılabiliyor.

İBB’nin güncel kriterlerine göre hızlı tarama ağırlıklı olarak 2000 yılı öncesinde yapılmış, 10 kata kadar betonarme çerçeve veya çerçeve-perde sistemli konutlar ile 5 kata kadar yığma binalarda uygulanıyor.

Kordonboyu ve Dragos’taki çok katlı rezidansların önemli bölümü bu yöntemin kapsamına girmeyebilir. 10 katın üzerindeki betonarme yapılar ve farklı taşıyıcı sistemlere sahip binalar için 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği veya ilgili mevzuata uygun ayrıntılı mühendislik incelemesi gerekiyor.

Dragos ve Kordonboyu Deprem Riski İçin Sonuç

Dragos Tepesi’nin yüksek kesimleri ile Kordonboyu sahili aynı zemin özelliklerine sahip değil. Dragos’ta eski kaya birimleri bulunurken Kartal sahilinin bazı bölümlerinde yapay dolgu alanları var. Ancak bu bilgi tek başına hangi binanın güvenli olduğunu göstermiyor.

Dragos Fayı İBB’nin jeoloji haritalarında gerçekten yer alıyor, fakat aktif fay olarak sınıflandırılmıyor. Kartal için büyük deprem tehlikesinin temel kaynağı Marmara Denizi içerisindeki aktif fay sistemi.

İBB’nin Mw 7,5 senaryosunda Kordonboyu için 34, Orhantepe’nin tamamı için 84 ağır veya çok ağır hasarlı bina tahmini bulunuyor. Bu rakamların 2019 verileriyle üretilmiş istatistiksel senaryo sonuçları olduğu ve bir evin güvenliği konusunda kesin sonuç vermediği unutulmamalı.