İstanbul Barajları: İsimleri, Kapasiteleri ve Anadolu Yakası Barajları

İstanbul’un su ihtiyacını karşılayan barajlar yalnızca kent sınırları içindeki tesislerden oluşmuyor. İSKİ’nin içme suyu sistemi, İstanbul’un yanı sıra Tekirdağ yönündeki Istranca havzaları ile Anadolu Yakası üzerinden Düzce’ye kadar uzanan su kaynaklarından besleniyor. İSKİ’nin güncel su kaynakları verilerinde barajların yanı sıra regülatörler ve kuyular da İstanbul’a su sağlayan sistemin parçaları arasında gösteriliyor.

İstanbul’a Su Sağlayan Barajların İsimleri

İSKİ’nin su kaynakları envanterinde İstanbul’un içme suyu sistemine bağlı başlıca barajlar ve baraj grupları şunlardır:

• Ömerli Barajı: Yıllık 220 milyon metreküp verime ve 235,371 milyon metreküp azami biriktirme hacmine sahiptir. 1972 yılında hizmete girdi.
• Darlık Barajı: Yıllık 97 milyon metreküp verime ve 107,5 milyon metreküp azami biriktirme hacmine sahiptir. 1989 yılında hizmete alındı.
• Elmalı 1 ve 2 Barajları: Birlikte yıllık 15 milyon metreküp verime ve 9,6 milyon metreküp azami biriktirme hacmine sahiptir. Elmalı 1 1893, Elmalı 2 ise 1950 yılında hizmete girdi.
• Terkos Barajı: Yıllık 142 milyon metreküp verime ve 162,241 milyon metreküp azami biriktirme hacmine sahiptir. Terkos’taki ilk su tesisi 1883 yılında hizmete girdi.
• Alibey Barajı: Yıllık 36 milyon metreküp verime ve 34,143 milyon metreküp azami biriktirme hacmine sahiptir. 1972 yılında hizmete alındı.
• Büyükçekmece Barajı: Yıllık 100 milyon metreküp verime ve 148,943 milyon metreküp azami biriktirme hacmine sahiptir. 1989 yılında hizmete girdi.
• Sazlıdere Barajı: Yıllık 55 milyon metreküp verime ve 88,730 milyon metreküp azami biriktirme hacmine sahiptir. 1998 yılında hizmete alındı.
• Istranca Barajları: Düzdere, Kuzuludere, Büyükdere, Sultanbahçedere ve Elmalıdere barajlarından oluşan sistemin yıllık verimi 75 milyon metreküp, azami biriktirme hacmi ise 6,231 milyon metreküptür.
• Kazandere Barajı: Yıllık 100 milyon metreküp verime ve 17,424 milyon metreküp azami biriktirme hacmine sahiptir. 1997 yılında hizmete girdi.
• Pabuçdere Barajı: Yıllık 60 milyon metreküp verime ve 58,5 milyon metreküp azami biriktirme hacmine sahiptir. 2000 yılında hizmete alındı.

İSKİ’nin güncel envanterinde bu baraj ve baraj gruplarının toplam azami biriktirme hacmi 868,683 milyon metreküp olarak gösteriliyor. Bu rakam barajların o anda içindeki su miktarını değil, sistemdeki azami depolama hacmini ifade ediyor.

Anadolu Yakası’ndaki Barajlar Hangileri?

İstanbul Anadolu Yakası açısından en önemli barajlar Ömerli, Darlık ve Elmalı 1-2 barajlarıdır. Bunlar arasında en büyük su kaynağı Ömerli Barajı’dır.

Ömerli Barajı

1972 yılında hizmete alınan Ömerli Barajı, yıllık 220 milyon metreküplük verimiyle İstanbul’un başlıca su kaynakları arasında bulunuyor. İSKİ’ye göre Anadolu Yakası’nın neredeyse tamamına Ömerli Barajı’ndan su verilebiliyor. Barajdan alınan su Ömerli İçme Suyu Arıtma Tesislerinde arıtılıyor.

Ömerli sistemi yalnızca Anadolu Yakası’na hizmet vermiyor. Salacak ile Sarayburnu arasındaki isale bağlantısı üzerinden Avrupa Yakası’na da su aktarılabiliyor.

Darlık Barajı

Şile’deki Darlık Barajı 1989 yılında hizmete girdi. Yıllık 97 milyon metreküp verime sahip barajdan alınan su, Emirli İçme Suyu Arıtma Tesislerinde arıtılarak İstanbul’un şebekesine veriliyor.

Elmalı 1 ve 2 Barajları

İstanbul’un en eski modern su kaynakları arasında yer alan Elmalı sisteminin ilk barajı 1893 yılında Elmalı Deresi üzerinde kuruldu. Elmalı 2 Barajı ise 1950 yılında Çavuşbaşı Çayı üzerinde inşa edildi. İki barajın toplam yıllık verimi 15 milyon metreküp olarak belirtiliyor.

İstanbul’un Su Kaynakları Sadece Barajlardan mı Oluşuyor?

İstanbul’a su sağlayan kaynakların tamamı baraj değildir. İSKİ envanterinde Yeşilçay Regülatörü, Melen Regülatörü, Yeşilvadi Regülatörü ve Şile Keson Kuyuları da içme suyu kaynakları arasında yer alıyor.

Yeşilçay sistemi, Göksu ve Çanak derelerindeki suları regülatörler aracılığıyla toplayarak Emirli İçme Suyu Arıtma Tesislerine aktarıyor. Sistemin yıllık verimi 145 milyon metreküp olarak belirtiliyor.

Melen sistemi ise İstanbul’un su kaynaklarının Anadolu Yakası üzerinden Düzce’ye kadar uzanmasını sağlıyor. İSKİ’nin güncel su kaynakları tablosunda Melen Regülatörü’nün yıllık verimi 650 milyon metreküp olarak yer alıyor.

Melen Barajı İstanbul’a Su Veriyor mu?

Melen konusunda Melen Regülatörü ile Melen Barajı’nı birbirinden ayırmak gerekiyor. İstanbul’a halen Melen sistemi ve Melen Regülatörü üzerinden su aktarılabiliyor. Buna karşılık Melen Barajı tamamlanmış bir işletme barajı değil.

Devlet Su İşleri’nin güncel proje bilgilerinde Melen Barajı’nın inşaatına 2012 yılında başlandığı ve yapım çalışmalarının devam ettiği belirtiliyor. Bu nedenle İstanbul’un faal su kaynakları listesinde Melen Barajı yerine Melen Regülatörü yer alıyor.

İstanbul’un Toplam Su Kaynağı Ne Kadar?

İSKİ’nin güncel su kaynakları envanterinde baraj, regülatör ve diğer kaynaklar birlikte değerlendirildiğinde İstanbul için yıllık toplam 1 milyar 795 milyon metreküp su verimi gösteriliyor. Baraj ve rezervuarların toplam azami biriktirme hacmi ise 868,683 milyon metreküp.

Yıllık verim ile baraj kapasitesi aynı kavram değildir. Azami biriktirme hacmi bir rezervuarda depolanabilecek suyu, yıllık verim ise kaynağın bir yıl içinde sisteme sağlayabileceği su miktarını ifade eder.

İstanbul Baraj Doluluk Oranları Değişiyor

Barajların azami kapasiteleri sabit olmakla birlikte içlerindeki kullanılabilir su miktarı ve doluluk oranları yağış, tüketim ve mevsim koşullarına bağlı olarak sürekli değişiyor. Bu nedenle İstanbul barajlarının güncel doluluk oranları, İSKİ’nin günlük olarak güncellenen baraj verilerinden takip ediliyor.