Türkiye’de Kapanan Alışveriş Siteleri: Eski E-Ticaret Markaları

Türkiye’de kapanan alışveriş siteleri arasında GittiGidiyor, Morhipo, Markafoni, Limango, Kliksa, Modagram, Pabbuc ve çok sayıda eski e-ticaret girişimi bulunuyor. Bazıları rekabete dayanamayarak tamamen kapandı, bazıları yatırım bulamadı, bazıları ise bağlı oldukları şirketlerin başka alışveriş platformlarıyla birleştirildi.

Özellikle 2008-2017 arasında Türkiye’de özel alışveriş, grup alışverişi ve dikey e-ticaret alanında çok sayıda girişim kuruldu. O dönemde milyonlarca kullanıcıya ulaşan markaların önemli bir bölümü günümüzde faaliyet göstermiyor. Daha yakın dönemde ise GittiGidiyor 2022’de, Morhipo 2023’te bağımsız alışveriş sitesi olarak kapandı.

Buradaki “kapandı” ifadesi her zaman şirketin iflas ettiği anlamına gelmiyor. Bir alışveriş sitesi başka bir markaya devredilmiş, ana şirketle birleştirilmiş veya yalnızca bağımsız e-ticaret operasyonunu sona erdirmiş olabilir. Bu nedenle her markanın kapanış hikâyesini ayrı değerlendirmek gerekiyor.

Türkiye’de Kapanan Alışveriş Siteleri

Bir dönem Türkiye’de yaygın olarak kullanılan ancak bağımsız alışveriş sitesi olarak faaliyetini sona erdiren öne çıkan markalar arasında şunlar bulunuyor:

• GittiGidiyor
• Morhipo
• Markafoni
• Limango
• Kliksa
• Modagram
• Pabbuc
• Memurfoni
• VIPDukkan
• DayBuyDay
• Evim.net
• İncir.com
• Setmoda
• Butikbebe
• Lokum.com
• İrmik.com
• Weblebi
• Tazedirekt
• KoySepete
• Clubboon
• BingoMingo
• Unnado
• Alamarka
• Paramini

GittiGidiyor (2001-2022)

GittiGidiyor, Türkiye internet tarihinin en bilinen e-ticaret markalarından biri. 2001 yılında kurulan pazar yeri, tüketicilerin ve profesyonel satıcıların aynı platform üzerinden ürün satabildiği modelle uzun yıllar Türkiye’nin en büyük alışveriş siteleri arasında yer aldı.

ABD merkezli eBay, 2011 yılında GittiGidiyor’un çoğunluk hissesini satın aldı. Platform daha sonra eBay bünyesinde bağımsız marka olarak faaliyet göstermeye devam etti.

eBay, 20 Haziran 2022’de Türkiye’deki GittiGidiyor operasyonunu kapatma kararı aldığını açıkladı. Şirket kararın Türkiye e-ticaret pazarındaki rekabet dinamiklerinin değerlendirilmesi sonucunda alındığını bildirdi.

Yeni ürün ilanı oluşturma 20 Haziran’da durduruldu. Kullanıcılar 18 Temmuz 2022’den itibaren yeni satın alma işlemi yapamaz hale geldi ve hesaplara erişim de kapanış takvimi doğrultusunda sonlandırıldı.

Dolayısıyla 2022’de kapanan en önemli online alışveriş sitesi GittiGidiyor oldu.

Morhipo (2011-2023)

Morhipo, Boyner Grup tarafından 2011 yılında kuruldu. Özellikle moda, ayakkabı, aksesuar, kozmetik ve ev ürünlerinde Türkiye’nin en bilinen online alışveriş markalarından biri haline geldi.

Morhipo’nun sahibi Fırsat Elektronik Ticaret ve Sanayi A.Ş., 2020 yılında Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş. ile birleşti. Buna rağmen Morhipo markası ve internet sitesi yaklaşık üç yıl daha ayrı şekilde kullanılmaya devam etti.

Morhipo.com 17 Ekim 2023 tarihinde kapandı. Morhipo üzerinden yürütülen online alışveriş operasyonu Boyner’in dijital kanallarında birleştirildi.

Bu nedenle Morhipo’nun kapanması klasik anlamda bir iflastan çok, aynı grup içerisindeki iki e-ticaret kanalının tek marka altında toplanması olarak değerlendirilebilir.

Markafoni (2008-2019)

Markafoni, Türkiye’de özel alışveriş modelinin yaygınlaşmasını sağlayan en önemli internet girişimlerinden biriydi. 2008 yılında kurulan site, üyelerine belirli sürelerle büyük indirimli moda kampanyaları sunuyordu.

Güney Afrika merkezli Naspers, 2011 yılında Markafoni’nin yaklaşık yüzde 70’ini satın aldı ve 2014’te şirketin tamamının sahibi oldu.

Naspers yönetimindeki Markafoni, yeterli sürdürülebilir kârlılığa ulaşamadığı gerekçesiyle 30 Haziran 2017’de faaliyetlerine son verdi.

Ancak Markafoni’nin hikâyesi burada bitmedi. Marka daha sonra Select Fashion’ın sahibi Cafer Mahiroğlu tarafından satın alındı ve 22 Ağustos 2017’de yeniden alışverişe açıldı. Bu ikinci dönem de uzun sürmedi ve Markafoni birkaç yıl içinde yeniden faaliyetini durdurdu.

Bu nedenle Markafoni için yalnızca “2017’de kapandı” demek eksik kalıyor. İlk operasyon 2017’de kapandı, marka aynı yıl yeni sahibiyle yeniden açıldı ve daha sonra e-ticaret piyasasından tamamen çekildi.

Limango (2009-2015)

Limango, Alman OTTO Group’un Türkiye’deki özel alışveriş girişimiydi. Şubat 2009’da kurulan platform, Markafoni ve Trendyol ile birlikte dönemin en bilinen özel alışveriş sitelerinden biri haline geldi.

Limango milyonlarca üyeye ulaşmasına rağmen Türkiye operasyonunu sürdürmeme kararı aldı. Site, 30 Mart 2015 tarihinde Türkiye’deki faaliyetlerine son verdi.

Limango markası başka ülkelerde faaliyet göstermeye devam etse de Türkiye’ye yönelik Limango.com.tr operasyonu kapandı.

Kliksa (2012-2016)

Kliksa, Sabancı Holding tarafından kurulan geniş ürün kategorili bir online alışveriş sitesiydi. Elektronik başta olmak üzere farklı kategorilerde faaliyet gösteriyordu.

2016 yılında Kliksa’nın bağımsız büyüme stratejisinden vazgeçilmesine karar verildi. Operasyon küçültülerek Sabancı Grubu’nun teknoloji perakendecisi Teknosa’nın yapısı altında yeniden konumlandırıldı.

Böylece Kliksa bağımsız bir e-ticaret sitesi olmaktan çıktı. Bu örnek de her kapanan alışveriş sitesinin iflas etmediğini gösteren örneklerden biri.

Modagram (2012-2016)

Modagram, Trendyol tarafından oluşturulan moda alışveriş sitesiydi. Yaklaşık dört yıllık faaliyetinin ardından ayrı bir internet mağazası olarak kullanılmasına son verildi.

19 Eylül 2016’da Modagram’ın kapandığı ve ürünlerinin Trendyol çatısına taşındığı açıklandı. Böylece marka tamamen farklı bir şirkete satılmak yerine ana platformuyla birleştirildi.

Lokum.com (2012-2015)

Lokum.com, Yemeksepeti’nin yöresel gıda ürünlerinin internetten satışına yönelik girişimiydi. 2012 sonunda kullanıma açılan site peynir, reçel, zeytinyağı ve benzeri yöresel ürünleri tüketicilerle buluşturuyordu.

Lokum.com, 27 Mart 2015 tarihinde faaliyetini sonlandırdı. Kapanış sırasında mevcut siparişlerin teslim edilmeye devam edileceği açıklandı.

Kapanışın ardından Yemeksepeti kaynaklarını ana faaliyet alanlarına yönlendirdi.

İrmik.com (2012-2015)

İrmik.com, Yemeksepeti’nin restoran ve diğer işletmelere gıda ve tüketim malzemeleri sunan B2B pazar yeri girişimiydi.

2012 sonunda kurulan platform, ilerleyen dönemde hizmet kapsamını genişletti ancak 2015 yılında faaliyetlerine son verdi. İrmik.com’a ayrılan kaynakların Yemeksepeti çatısı altında başka projelerde kullanılacağı açıklandı.

Memurfoni (2011-2013)

Memurfoni, Memurlar.net ile İhtiyaç Grup iş birliğiyle oluşturulan grup ve fırsat alışveriş sitesiydi. 2011’de açılan platform yaklaşık iki yıl hizmet verdi.

Memurfoni, Mart 2013’te satışlarını durdurdu. Şirket kapanış açıklamasında grup alışveriş sektöründe müşteri güveninin zayıfladığını ve düşük kaliteli rekabetin pazarın itibarını olumsuz etkilediğini savundu.

Kapanış döneminde platformun yaklaşık 250 bin üyeye ulaştığı açıklanmıştı.

Pabbuc (2005-2012)

Pabbuc.com, Türkiye’nin erken dönem online ayakkabı, çanta ve aksesuar mağazalarından biriydi. 2005 yılında kuruldu.

Site 30 Kasım 2012’de satışlarını durdurdu. Şirket yönetimi bunun bir iflas değil tasfiye süreci olduğunu, yeni finansal kaynak bulunamadığını ve ortaklar arasında oluşan vizyon farklılıklarının da kararda etkili olduğunu açıklamıştı.

VIPDukkan (2011-2013)

VIPDukkan, Türkiye’deki özel alışveriş sitelerinin hızla büyüdüğü dönemde kuruldu. 2011 yılında ePlanet Capital’den 5 milyon dolar yatırım alan girişim daha sonra ikinci yatırım turunu da tamamladı.

Ancak özel alışveriş alanındaki yoğun rekabet ve yeni finansman ihtiyacı şirketi zorladı. Yatırımcının yeni yatırım yapmama kararı ve farklı kaynaklardan finansman bulunamaması sonucunda 2013 yılında kapanış süreci başladı.

DayBuyDay (2011-2013)

DayBuyDay, Hepsiburada ve Cem Hakko ortaklığıyla 2011 yılında hayata geçirilen özel alışveriş platformuydu.

Site Aralık 2013’te kapatıldı ve ürün satışlarının Hepsiburada çatısı altında devam edeceği açıklandı. Dolayısıyla DayBuyDay de başka bir platformla birleşerek bağımsızlığını kaybeden alışveriş sitelerinden biri oldu.

Evim.net (2011-2015)

Evim.net, ev ve dekorasyon ürünlerine odaklanan dikey e-ticaret girişimlerinden biriydi.

Şirket 2013 yılında yatırım fonlarından toplam 5 milyon dolar yatırım aldı. Ancak e-ticaret operasyonunda beklenen kârlılığa ulaşılamadı ve yeni yatırım bulunamadı.

Mart 2015’te Evim.net’in e-ticaret operasyonu durduruldu. Şirket bir süre içerik odaklı farklı bir modele geçmeye çalıştı.

İncir.com (2012-2016)

İncir.com, kullanıcıların kendi sanal mağazalarını kurarak ürün satabildiği farklı bir e-ticaret modeliyle faaliyet gösteriyordu.

Girişim hızlı büyümesine rağmen 2016 yılında yeni finansman ihtiyacı yaşamaya başladı. Planlanan yatırım sürecinin sonuçlanmamasının ardından şirket Eylül 2016’da faaliyetlerini sonlandırdı.

Kapanış döneminde şirketin yatırım bulmakta güçlük çekmesi temel sorunlardan biri olarak öne çıktı.

Setmoda (2017-2018)

Setmoda, MNG Holding tarafından moda odaklı e-ticaret girişimi olarak hayata geçirildi. Kullanıcılara tek tek ürünlerin yanında hazır kombinler sunmasıyla farklılaşmaya çalıştı.

Ancak girişimin ömrü kısa oldu. Setmoda, Şubat 2018’de e-ticaret faaliyetlerini sonlandırdığını müşterilerine duyurdu.

Butikbebe (2012-2017)

Butikbebe, anne, bebek ve çocuk ürünleri alanında faaliyet gösteren dikey e-ticaret sitelerinden biriydi.

2012’de faaliyet gösteren girişim büyüyerek Azerbaycan pazarına da açıldı. Ancak sonraki yıllarda operasyon küçüldü ve 2017 başlarında site faaliyetini durdurdu.

Kapanışın kesin nedeni konusunda şirket tarafından ayrıntılı bir açıklama yapılmadığı için eski içeriklerde geçen farklı gerekçeleri kesin bilgi olarak değerlendirmemek gerekiyor.

Unnado (2010-2015)

Unnado, anne, bebek ve çocuk ürünlerine odaklanan özel alışveriş girişimlerinden biriydi. 2010 yılında pazara girdi ve iLab Ventures’tan yatırım aldı.

Bir dönem yüz binlerce üyeye ulaşan platform daha sonra aktif satış operasyonunu durdurdu. Site bir süre “yenileniyoruz” mesajıyla yayında kalmasına rağmen eski alışveriş faaliyetine geri dönmedi.

Alamarka

Alamarka, Türkiye’de özel alışveriş modelinin yükseldiği dönemde lüks ürünlere odaklanan girişimlerden biriydi.

2010 yılında Beşincicadde’yi satın alarak kullanıcı tabanını büyütmeye çalışan platform bir dönem yüz binlerce kullanıcıya ulaştı. Ancak özel alışveriş pazarındaki yoğun rekabet sırasında faaliyeti sona erdi.

Alamarka’nın kapanış nedeni konusunda doğrulanmış ayrıntılı bir şirket açıklaması bulunmadığından, kapanışı belirli tek bir nedene bağlamak doğru değil.

Clubboon

Clubboon, özel alışveriş sitelerinin en hızlı büyüdüğü yıllarda faaliyet gösteren platformlardan biriydi.

2011 yılı trafik verilerinde aylık 1 milyonun üzerinde ziyaretçiye ulaştığı belirtilen Clubboon, yüksek ziyaretçi sayısına rağmen faaliyetini sürdüremedi ve daha sonra kapandı.

BingoMingo

BingoMingo da Clubboon, Markafoni ve Limango gibi özel alışveriş modelinin yaygın olduğu dönemde faaliyet gösterdi.

Bir dönem aylık 1 milyonun üzerinde ziyaretçi aldığı bildirilen platform, daha sonra faaliyetlerini sonlandırdı.

Modajenik (2011)

Modajenik, Grupanya’nın yatırımcılarının da yer aldığı özel alışveriş girişimlerinden biriydi. 11 Nisan 2011 tarihinde yayına alındı.

Moda ve stil ağırlıklı indirimli alışveriş modeliyle pazara giren site uzun ömürlü olmadı. Türkiye’deki özel alışveriş rekabetinin en yoğun olduğu dönemde kurulan ancak kalıcı olamayan girişimlerden biri olarak kaldı.

KoySepete

KoySepete, Türkiye’deki erken dönem genel e-ticaret sitelerinden biriydi.

2008-2009 döneminde kapanan çok sayıda eski alışveriş sitesi arasında KoySepete de bulunuyordu. Kapanış nedeni hakkında dönem kaynaklarında farklı değerlendirmeler yer aldığı için bunu yalnızca ekonomik krize bağlamak kesin bir bilgi olarak değerlendirilemez.

HemAlHemSat

HemAlHemSat.com, Türkiye’deki erken dönem e-ticaret girişimlerinden biriydi ve Doğan Grubu bünyesinde faaliyet gösterdi.

2008 yılında sitenin operasyonunun durdurulması ve çalışanların tasfiyesi gündeme geldi. Daha sonra markanın satışı için girişimlerde bulunulduğuna ilişkin bilgiler yayımlandı ancak HemAlHemSat eski faaliyet modeline geri dönmedi.

Bimeks

Bimeks, aslında yalnızca bir internet alışveriş sitesi değil, Türkiye’nin en eski teknoloji perakende zincirlerinden biriydi. Fiziksel mağazalarının yanında güçlü bir online satış kanalı da bulunuyordu.

Şirket 2017 sonrasında ciddi mali sorunlar yaşadı ve mağaza faaliyetleri sona erdi. Bimeks internet adresi bir dönem başka işletmeler tarafından e-ticaret amacıyla kullanılmaya çalışıldı ancak markanın eski teknoloji perakendeciliği operasyonu geri dönmedi.

Bu nedenle Bimeks’i klasik bir internet girişimi yerine, fiziksel mağazalarıyla birlikte kapanan bir teknoloji perakende markası olarak değerlendirmek daha doğru.

İçkiSepeti

İçkiSepeti, internet üzerinden alkollü içki satışı yapan erken dönem sitelerden biriydi.

Türkiye’de 2011 yılında yapılan mevzuat değişiklikleri ve aynı yıl yürürlüğe giren düzenlemelerle alkollü içkilerin internet gibi elektronik ticaret araçları kullanılarak tüketiciye satışına yönelik ciddi yasak ve yaptırımlar getirildi. Bu düzenlemeler, internet üzerinden alkollü içki satışı yapan iş modellerinin devamını mümkün olmaktan çıkardı.

2013 yılında alkollü içkilerin basın-yayın ve posta yoluyla tüketicilere satışına ilişkin hükümler de yeniden düzenlendi.

İndragandi

İndragandi, her gün sınırlı sayıda ürünün indirimli olarak satışa çıkarıldığı “günde bir ürün” modelindeki eski e-ticaret sitelerindendi.

2008 döneminde faaliyetini durduran site daha sonra yeniden açılmayı denedi ancak kalıcı bir e-ticaret markasına dönüşemedi.

Paramini

Paramini, ebebek’in özel alışveriş modelini denediği girişimlerden biriydi.

Anne ve bebek ürünlerinde kampanyalı alışveriş modeliyle faaliyet gösteren Paramini’nin operasyonu 2012 döneminde askıya alındı ve ebebek ana markasına odaklanmaya devam etti.

Weblebi (2008’de Kapandı)

Weblebi, Türkiye e-ticaretinin erken döneminde bilinen teknoloji ve elektronik alışveriş sitelerinden biriydi. 2000’li yılların ilk bölümünde faaliyet gösteren şirket Ağustos 2008’de ticari operasyonlarına son verdi.

Weblebi’nin kapanışı, Türkiye’de 2008-2009 döneminde peş peşe kapanan e-ticaret girişimlerinin en çok ses getiren örneklerinden biri oldu.

Tazedirekt (2014-2016)

Tazedirekt, taze gıda ve market ürünlerinin internetten sipariş edilmesine odaklanan e-ticaret girişimiydi. Hasan Aslanoba tarafından kurulan şirket kısa sürede tanınmasına rağmen yüksek operasyon maliyetleriyle karşı karşıya kaldı.

Şirket Şubat 2016’da faaliyetlerini sonlandırdı. İlk açıklamada kararın piyasa koşulları ve operasyonel dengeler nedeniyle alındığı belirtildi.

Tazedirekt’in markası yıllar sonra Migros tarafından yeniden kullanıma alınsa da bu, 2016’da kapanan ilk girişimin kesintisiz biçimde faaliyetini sürdürdüğü anlamına gelmiyor.

Kapanan Alışveriş Siteleri Neden Kapandı?

Türkiye’deki eski e-ticaret sitelerinin kapanmasında tek bir neden yok. Her girişimin farklı ticari koşulları bulunmasına rağmen ortak sorunlar birkaç başlıkta toplanıyor:

• Yoğun rekabet: Hepsiburada, Trendyol, n11 ve daha sonra Amazon gibi büyük platformların ölçek kazanması.
• Yüksek operasyon maliyeti: Depo, kargo, iade, müşteri hizmetleri ve pazarlama giderleri.
• Yeni yatırım bulunamaması: Özellikle hızlı büyüyen girişimlerde nakit ihtiyacının karşılanamaması.
• Kârlılık sorunu: Yüksek ciro veya ziyaretçi sayısının her zaman sürdürülebilir kâr yaratmaması.
• İş modelinin değişmesi: Özel alışveriş ve grup alışverişi gibi bir dönem popüler olan modellerin cazibesini kaybetmesi.
• Şirket birleşmeleri: Morhipo, Modagram, DayBuyDay ve Kliksa gibi sitelerin başka markalar altında toplanması.
• Mevzuat değişiklikleri: İnternetten alkollü içki satışı gibi bazı iş modellerinin düzenlemeler nedeniyle sürdürülememesi.

Kapanan Her E-Ticaret Sitesi İflas mı Etti?

Hayır. “Kapanan alışveriş sitesi” ile “iflas eden şirket” aynı şey değil.

Örneğin Morhipo’nun operasyonu Boyner’e taşındı. Modagram Trendyol’a, DayBuyDay ise Hepsiburada’ya entegre edildi. Kliksa bağımsız platform olmaktan çıkarılarak Teknosa altında yeniden konumlandırıldı.

Buna karşılık bazı girişimler finansman ve kârlılık sorunları nedeniyle gerçekten faaliyetlerini sürdüremedi. Bu nedenle bir internet adresinin kapanmasından hareketle şirketin mutlaka iflas ettiği sonucu çıkarılmamalı.

Eski Alışveriş Siteleri Neden Hâlâ Aranıyor?

GittiGidiyor, Markafoni, Limango ve Morhipo gibi markalar yıllarca milyonlarca kişinin internet alışveriş alışkanlığının bir parçası oldu. Kullanıcı hesapları, eski siparişler, satıcı mağazaları, kampanyalar ve markaların reklamları nedeniyle isimleri kapanışlarından yıllar sonra bile aranıyor.

Özellikle GittiGidiyor’un 2022’de ve Morhipo’nun 2023’te kapanması, Türkiye e-ticaretinde büyük ve bilinen bir markanın da kalıcı olmak zorunda olmadığını gösterdi.

2000’lerin Weblebi ve KoySepete gibi genel mağazalarından 2010’ların Markafoni, Limango ve VIPDukkan gibi özel alışveriş sitelerine; oradan GittiGidiyor ve Morhipo’nun kapanışına uzanan süreç, Türkiye’deki online alışveriş pazarının ne kadar hızlı değiştiğini ortaya koyuyor.