Kartal Ne Zaman İlçe Oldu? Belediye Ne Zaman Kuruldu?
Kartal ne zaman ilçe oldu? Kartal Belediyesi’nin kuruluş tarihi, 1908 ve 1928 farkı ile Pendik, Maltepe ve Sancaktepe’nin ayrılma süreci.
Kartal’ın belediye teşkilatı 1871 yılında kuruldu. İlçenin idari tarihinde ise 1908 ve 1928 olmak üzere iki önemli tarih bulunuyor. Yerel resmî tarihçelerde Kartal’ın 1908’den sonra İstanbul’a bağlı ilçe olduğu belirtilirken, Cumhuriyet dönemindeki hukuki kuruluşu 1282 sayılı Kanunla gerçekleşti ve Kartal kazası 1 Haziran 1928’den itibaren yeniden teşkil edildi. Bu nedenle günümüzdeki ilçe statüsünün yasal kuruluş tarihi olarak 1 Haziran 1928 öne çıkıyor.
Kartal Ne Zaman İlçe Oldu?
Kartal’ın ilçe oluşuyla ilgili kaynaklarda iki farklı tarihle karşılaşılmasının nedeni Osmanlı dönemi ile Cumhuriyet dönemindeki idari düzenlemelerin birbirinden farklı olmasıdır.
Kartal Kaymakamlığının tarihçesinde, Kartal’ın 1908 yılına kadar Üsküdar Mutasarrıflığına bağlı olarak yönetildiği ve 1908’den sonra İstanbul’a bağlı bir ilçe haline geldiği belirtiliyor.
Cumhuriyet döneminde ise 24 Mayıs 1928 tarihinde kabul edilen 1282 sayılı On Kaza Teşkiline Dair Kanun ile Kartal, Beykoz ve Silivri’nin de aralarında bulunduğu kazalar yeniden teşkil edildi. Kanun 1 Haziran 1928 tarihinde yürürlüğe girdi.
Bu nedenle “Kartal ne zaman ilçe oldu?” sorusuna tarihsel açıdan verilecek en açıklayıcı cevap şöyledir: Kartal’ın ilçe niteliğindeki idari geçmişi 1908’e uzanır, ancak Cumhuriyet dönemindeki bugünkü ilçe yapısının hukuki kuruluş tarihi 1 Haziran 1928‘dir.
Kartal Belediyesi Ne Zaman Kuruldu?
Kartal’da belediye teşkilatı ilçe statüsünden çok daha önce kuruldu. Kartal, 1755 yılında Adalar’a bağlı bir nahiye, 1757 yılında ise Üsküdar Kazasına bağlı bir nahiye durumundaydı.
1850 yılında İzmit Sancağına bağlı bir kaza olan Kartal, 1861’de yeniden Üsküdar’a bağlı kaza merkezi haline geldi. 1870 yılında çıkarılan düzenlemeyle Kartal’da kaymakamlık teşkilatı oluşturuldu.
1871 Vilayet Nizamnamesi doğrultusunda Kartal Belediyesi kuruldu. Kartal’ın bilinen ilk belediye reisi Yasin Ağa oldu.
1912 yılında Kartal Kazasında yapılan belediye seçiminde ise Kadri Bey belediye reisi seçildi.
Kartal’ın Kısa İdari Tarihi
- 1755: Adalar’a bağlı nahiye olarak kayıtlarda yer aldı.
- 1757: Üsküdar Kazasına bağlandı.
- 1850: İzmit Sancağına bağlı kaza oldu.
- 1861: Üsküdar’a bağlı kaza merkezi haline geldi.
- 1870: Kartal’da kaymakamlık teşkilatı oluşturuldu.
- 1871: Kartal Belediyesi kuruldu ve Yasin Ağa belediye reisi oldu.
- 1908: Yerel tarihçelere göre İstanbul’a bağlı ilçe statüsüne geçti.
- 1912: Belediye seçiminde Kadri Bey reis seçildi.
- 1928: 1282 sayılı Kanun kapsamında Kartal kazası Cumhuriyet döneminde yeniden teşkil edildi.
Kartal Eskiden Ne Kadar Büyüktü?
Kartal’ın idari sınırları geçmişte bugünkünden çok daha genişti. İstanbul Anadolu Yakası’nın doğu ve güneydoğusundaki birçok yerleşim uzun yıllar Kartal’ın idari alanı içinde kaldı.
Pendik, Maltepe ve Samandıra doğrudan Kartal’a bağlı yerleşimler arasındaydı. Tuzla da Cumhuriyet döneminde bir süre Kartal’a bağlı kaldı. Daha sonraki yıllarda yeni ilçelerin kurulmasıyla Kartal’ın sınırları önemli ölçüde küçüldü.
Pendik Kartal’dan Ne Zaman Ayrıldı?
Pendik, 4 Temmuz 1987 tarihinde 3392 sayılı Kanunla Kartal’dan ayrılarak ilçe oldu. Yeni ilçenin teşkilatlanması 11 Ağustos 1988 tarihinde tamamlandı ve Pendik fiilen bağımsız ilçe olarak çalışmaya başladı.
Tuzla da bu idari değişiklik sırasında Pendik’e bağlandı. Tuzla daha sonra 1992 yılında Pendik’ten ayrılarak müstakil ilçe oldu.
Maltepe Ne Zaman İlçe Oldu?
Maltepe, 3 Haziran 1992 tarihinde 3806 sayılı Kanunla Kartal’dan ayrılarak müstakil ilçe oldu. Maltepe’nin Kartal ile olan idari bağı böylece sona erdi.
Maltepe’nin ilçe belediyesi, aynı yıl gerçekleştirilen belediye başkanlığı ara seçiminin ardından faaliyete geçti.
Sultanbeyli Ne Zaman İlçe Oldu?
Sultanbeyli’nin idari gelişimi köy ve belde aşamalarından geçti. 1957 yılında köy statüsü kazanan Sultanbeyli’de 1980’lerin sonunda belediye teşkilatı oluşturuldu.
Sultanbeyli, 3 Haziran 1992 tarihinde 3806 sayılı Kanunla ilçe oldu. Böylece Anadolu Yakası’nın hızla büyüyen yerleşimlerinden biri bağımsız ilçe statüsüne geçti.
Samandıra Kartal’dan Ne Zaman Ayrıldı?
Kartal’a bağlı Samandıra beldesi, İstanbul’daki son büyük ilçe düzenlemelerinden birinde Kartal’dan ayrıldı.
22 Mart 2008 tarihinde yürürlüğe giren 5747 sayılı Kanunla Kartal’a bağlı Samandıra ile Ümraniye’ye bağlı Sarıgazi ve Yenidoğan beldeleri birleştirilerek Sancaktepe ilçesi kuruldu.
Yeni ilçenin ilk yerel yönetimi 2009 yerel seçimleriyle oluştu. Bu nedenle Sancaktepe için bazı kaynaklarda 2009 tarihi kullanılsa da ilçenin yasal kuruluş tarihi 22 Mart 2008’dir.
Kartal’a Yakın İlçeler Hangileri?
Kartal bugün İstanbul’un Anadolu Yakası’nda Marmara Denizi kıyısında yer alıyor. İlçenin güncel komşuları şunlardır:
- Doğuda: Pendik
- Batıda: Maltepe
- Kuzeyde: Sancaktepe ve Sultanbeyli
- Güneyde: Marmara Denizi
Kartal’ın günümüzde Kadıköy, Üsküdar, Beykoz veya Gebze ile doğrudan ilçe sınırı bulunmuyor. Bu bölgeler geçmişte Kartal’ın daha geniş idari sınırları nedeniyle komşu veya aynı idari yapı içindeki yerleşimler arasında yer alabiliyordu.
Kartal Bugünkü Sınırlarına Nasıl Ulaştı?
Kartal’ın bugünkü sınırları tek bir tarihte oluşmadı. Pendik’in 1987’de, Maltepe’nin 1992’de ayrılması ve Samandıra’nın 2008’de kurulan Sancaktepe’ye katılması ilçenin sınırlarını aşamalı olarak değiştirdi.
Bugün Kartal 20 mahalleden oluşuyor. İlçe; Pendik, Maltepe, Sancaktepe ve Sultanbeyli ile komşu ve Marmara Denizi’ne kıyısı bulunan İstanbul ilçelerinden biridir.