Bayrampaşa’nın Eski Adı Ne? Sağmalcılar İsmi Nereden Geliyor?

Bayrampaşa’nın eski adı Sağmalcılar’dır. İstanbul’un Avrupa Yakası’nda bulunan ilçenin adı, 1978 yılında Sağmalcılar’dan Bayrampaşa’ya değiştirildi. İsim değişikliğinde 1970 yılında yaşanan kolera salgınının etkisi oldu. Yeni isim ise Osmanlı Padişahı IV. Murad döneminin sadrazamlarından Bayram Paşa’dan geliyor.

Bayrampaşa, geçmişte Eyüp ilçesine bağlı bir yerleşim yeriydi. Zamanla artan nüfusu ve gelişen sanayisiyle büyüyen bölge, 1990 yılında bağımsız ilçe statüsü kazandı. Sağmalcılar adı ise günümüzde metro istasyonunda yaşamaya devam ediyor.

Bayrampaşa’nın Eski Adı Sağmalcılar

Bayrampaşa’nın geçmişi, bugünkü ilçe sınırlarında bulunan Sağmalcılar yerleşimine dayanıyor. Bölge, Cumhuriyet’in ilk yıllarında tarım ve hayvancılıkla geçinen göçmen ailelerin yaşadığı küçük bir yerleşim alanıydı.

1927 yılından itibaren Bulgaristan’ın Filibe şehrinden gelen göçmen aileler, bugünkü Bayrampaşa’nın Numunebağ çevresine yerleşti. Burada bağcılık ve hayvancılıkla uğraşan ailelerin süt veren hayvanlar yetiştirmesi nedeniyle bölgeye Sağmalcılar adı verildi.

Sağmalcılar, eskiden Eyüp ilçesinin Rami Bucağı sınırları içerisinde bulunuyordu. Maltepe Askeri Kışlası’na yakınlığı nedeniyle bölgenin bir bölümü halk arasında Kışla Arkası olarak da anılıyordu.

1950’li yıllardan itibaren İstanbul’un hızla büyümesiyle Sağmalcılar da yoğun göç almaya başladı. Özellikle Vatan ve Millet caddelerinin yapımı sırasında evleri kamulaştırılan bazı aileler buraya yerleşti. Bölgede fabrikaların açılmasıyla tarım ve hayvancılığa dayalı ekonomik yapı, yerini sanayi ve ticarete bırakmaya başladı.

Sağmalcılar İsmi Neden Bayrampaşa Olarak Değiştirildi?

Sağmalcılar adının değiştirilmesinde, 1970 yılında İstanbul’da yaşanan kolera salgını belirleyici oldu.

Hızlı kentleşme sırasında bazı yeni binaların atık su giderlerinin, İstanbul’un tarihî su sistemindeki temiz su hatlarına yanlış bağlanması nedeniyle içme suyu kirlendi. Bunun sonucunda Sağmalcılar’da kolera salgını başladı.

Salgın sırasında çok sayıda insan hayatını kaybetti. Yaşanan olay, Sağmalcılar adının uzun süre kolera hastalığıyla birlikte anılmasına neden oldu.

Dönemin yöneticileri, yerleşimin adını değiştirerek bölgenin hastalıkla özdeşleşen ismini geride bırakmayı amaçladı. Böylece 1978 yılında Sağmalcılar adı Bayrampaşa olarak değiştirildi.

Bayrampaşa İsmi Nereden Geliyor?

Bayrampaşa ismi, Osmanlı Padişahı IV. Murad’ın sadrazamlarından Bayram Paşa’dan geliyor. 17. yüzyılda yaşamış olan Bayram Paşa’nın bugünkü ilçe çevresinde bir çiftliği bulunuyordu.

Sağmalcılar’ın adının değiştirilmesi kararlaştırıldığında, bölgede geçmişte çiftlik sahibi olan Bayram Paşa’nın adı tercih edildi. Böylece yerleşim, Osmanlı döneminden gelen tarihî bir kişinin adıyla anılmaya başladı.

Bayrampaşa adının ortaya çıkışı, ilçenin Osmanlı geçmişiyle bağlantılı olsa da bugünkü yerleşimin büyümesi esas olarak Cumhuriyet dönemindeki göç ve sanayileşmeyle gerçekleşti.

Bayrampaşa Ne Zaman İlçe Oldu?

Sağmalcılar, 1960’lı yılların başında belediye teşkilatına kavuştu. Adı 1978 yılında Bayrampaşa olarak değiştirilen yerleşim, bir süre daha Eyüp ilçesine bağlı kalmaya devam etti.

Bayrampaşa, 20 Mayıs 1990 tarihinde yürürlüğe giren 3644 sayılı kanunla Eyüp’ten ayrılarak İstanbul’un bağımsız ilçelerinden biri oldu.

İlçe statüsünün kazanılmasıyla birlikte Bayrampaşa’da kaymakamlık ve diğer mülki idare birimleri oluşturuldu. Bölge, sanayi kuruluşları, ticaret merkezleri ve ulaşım bağlantılarıyla İstanbul’un önemli yerleşim alanlarından biri haline geldi.

Sağmalcılar İsmi Hâlâ Kullanılıyor mu?

Sağmalcılar adı resmî yerleşim adı olmaktan çıkmış olsa da İstanbul’un ulaşım ağında kullanılmaya devam ediyor.

Sağmalcılar Metro İstasyonu, M1A Yenikapı–Atatürk Havalimanı ve M1B Yenikapı–Kirazlı metro hatlarının ortak güzergâhında bulunuyor.

Bu istasyon, Bayrampaşa’nın eski adını günümüze taşıyan en bilinen yerlerden biri. İlçenin eski sakinleri arasında Sağmalcılar adı, bölgenin geçmişini anlatırken de kullanılabiliyor.

Bayrampaşa Nerede, Hangi Yakada?

Bayrampaşa, İstanbul’un Avrupa Yakası’nda yer alan bağımsız bir ilçedir. Doğusunda Eyüpsultan, batısında Esenler, güneyinde Zeytinburnu, kuzeyinde ise Gaziosmanpaşa bulunuyor.

Bayrampaşa, günümüzde başka bir ilçeye bağlı değildir. Ancak 1990 yılına kadar Eyüp ilçesinin idari sınırları içerisinde yer alıyordu.

İstanbul’un önemli ulaşım merkezlerinden Büyük İstanbul Otogarı da Bayrampaşa sınırları içinde bulunuyor.

Bayrampaşa’nın Mahalleleri

Bayrampaşa ilçesinde toplam 11 mahalle bulunuyor. Bunlar:

• Altıntepsi Mahallesi
• Cevatpaşa Mahallesi
• İsmetpaşa Mahallesi
• Kartaltepe Mahallesi
• Kocatepe Mahallesi
• Muratpaşa Mahallesi
• Orta Mahalle
• Terazidere Mahallesi
• Vatan Mahallesi
• Yenidoğan Mahallesi
• Yıldırım Mahallesi

Bayrampaşa’nın eski adı Sağmalcılar olsa da bu ad bugün ilçedeki 11 mahalleden birinin resmî adı değildir. Sağmalcılar, ilçenin geçmişteki yerleşim adı olarak tarihî önemini koruyor.

İstanbul’da geçmişte farklı isimlerle anılan başka yerleşimler de bulunuyor. Bunları İstanbul ilçelerinin eski isimleri rehberimizde inceleyebilirsiniz.