Aklen Malul Ne Demek? Hukuki Anlamı ve Ceza Sorumluluğu

Aklen malul, eski ve daha çok resmî veya hukuki metinlerde karşılaşılan, kişinin zihinsel ya da ruhsal durumunun muhakeme ve davranışlarını yönlendirme yeteneğini etkilediğini anlatmak için kullanılan bir ifadedir. Güncel ceza mevzuatında ise “aklen malul” yerine esas olarak akıl hastalığı kavramı kullanılır. Bir kişinin aklen malul olarak nitelendirilmesi, tek başına ceza sorumluluğunun bulunmadığı anlamına gelmez.

Aklen Malul Ne Demek?

“Aklen” sözcüğü akıl bakımından, “malul” ise eski kullanımda hastalık veya sakatlık nedeniyle yetileri etkilenmiş kişi anlamında kullanılır. Bu iki sözcük birlikte kullanıldığında akli veya ruhsal durumu nedeniyle bazı zihinsel yetileri etkilenmiş kişi anlamına gelir.

Günümüzde “aklen malul” tıbbi bir tanı adı değildir. Bir kişinin ruhsal veya zihinsel hastalığının bulunup bulunmadığı ve bunun kişinin davranışları üzerindeki etkisi sağlık uzmanlarının değerlendirmesiyle belirlenir.

Malul Ne Demek?

Malul kelimesi geleneksel kullanımda hastalık veya sakatlık nedeniyle bedensel ya da zihinsel yetileri etkilenmiş kişi için kullanılan bir sözcüktür. Kelime sosyal güvenlik hukukunda da “malullük” kavramının içinde özel bir teknik anlama sahiptir.

Bu nedenle “malul” kelimesinin anlamı kullanıldığı bağlama göre değişebilir. “Aklen malul” ifadesindeki kullanım, kişinin zihinsel veya ruhsal durumuna işaret eder.

Aklen Malul Akıl Hastası Demek mi?

Günlük dilde “aklen malul” ifadesi çoğu zaman “akıl hastası” şeklinde açıklansa da bu iki ifadeyi tamamen eş anlamlı kabul etmek doğru değildir. “Aklen malul” eski ve genel bir nitelendirmedir. Akıl hastalığı ise tıbbi ve hukuki değerlendirmeye konu olan daha belirli bir kavramdır.

Ayrıca herhangi bir ruhsal hastalık tanısının bulunması kişinin otomatik olarak karar verme yeteneğini veya ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Hukuk açısından önemli olan, hastalığın kişinin belirli bir fiil sırasındaki algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğine nasıl etki ettiğidir.

Aklen Malul Kişi Ceza Alır mı?

Bir kişinin akıl hastalığının bulunması otomatik olarak ceza almayacağı anlamına gelmez. Türk Ceza Kanunu’nun 32. maddesi, kişinin fiili işlediği sıradaki akıl hastalığının ceza sorumluluğuna etkisini düzenler.

Akıl hastalığı nedeniyle kişi işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamıyorsa veya davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmışsa ceza verilmemesi söz konusu olabilir. Ancak bu durumda kişi hakkında akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri uygulanabilir.

Akıl hastalığının kişinin davranışlarını yönlendirme yeteneğini etkilediği ancak kanunda cezasızlık için aranan düzeye ulaşmadığı durumlarda ise ceza sorumluluğu tamamen ortadan kalkmayabilir. Sonuç, kişinin durumuna ve yargılama sırasında yapılan değerlendirmeye göre belirlenir.

Cezai Ehliyet Nasıl Belirlenir?

Ceza sorumluluğu açısından yalnızca kişinin bir psikiyatrik hastalığının bulunup bulunmadığına bakılmaz. Esas değerlendirme, suçun işlendiği sırada kişinin yaptığı fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamadığı ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin ne ölçüde bulunduğudur.

Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca şüpheli veya sanığın akıl hastası olup olmadığı, hastalığın ne zamandan beri bulunduğu ve davranışları üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla uzman hekim değerlendirmesi yapılabilir. Gerekli şartlarda mahkeme veya hâkim tarafından kişinin resmî sağlık kurumunda gözlem altına alınmasına da karar verilebilir.

Akıl Hastalığı Varsa Ceza Sorumluluğu Her Zaman Kalkar mı?

Hayır. Psikiyatrik bir rahatsızlığın varlığı ile ceza sorumluluğunun bulunmaması aynı şey değildir. Bir kişinin tedavi görüyor olması, psikiyatrik tanısının bulunması veya geçmişte hastaneye yatmış olması tek başına cezai sorumluluğunun olmadığı sonucunu doğurmaz.

Değerlendirmede hastalığın niteliği kadar suçun işlendiği andaki etkisi önem taşır. Bu nedenle “aklen malul olduğu için ceza almaz” şeklinde peşinen bir sonuca varmak hukuken doğru değildir.

Ceza Verilmezse Kişi Serbest mi Kalır?

Ceza verilmemesi kişinin hiçbir hukuki işlem uygulanmadan serbest bırakılacağı anlamına gelmez. Türk Ceza Kanunu, akıl hastalığı nedeniyle ceza sorumluluğu bulunmayan kişiler hakkında koruma ve tedavi amacıyla güvenlik tedbirine hükmedilebilmesini öngörür.

Bu kapsamda kişi yüksek güvenlikli sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınabilir. Tedbirin devamı ve kişinin kurumdan çıkarılması sağlık kurulu değerlendirmesi ile yargı makamlarının kararına bağlıdır.

Aklen Malul Şahıs Ne Demek?

Haberlerde veya eski resmî açıklamalarda geçen “aklen malul şahıs” ifadesi, zihinsel veya ruhsal durumu bakımından sorun yaşadığı belirtilen kişi anlamında kullanılmıştır. Ancak böyle bir ifade tek başına kişinin kesin tıbbi tanısını veya ceza sorumluluğunun bulunup bulunmadığını göstermez.

Güncel hukuki değerlendirmede önemli olan kişinin “aklen malul” olarak tanımlanması değil, Türk Ceza Kanunu’ndaki ölçütler doğrultusunda akıl hastalığının fiil anındaki algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğine etkisidir.

Aklen Malul ile Aklen Muhal Aynı Şey mi?

Hayır, “aklen malul” ve “aklen muhal” tamamen farklı ifadelerdir. Aklen malul kişinin zihinsel veya ruhsal durumuyla ilgili eski bir kullanımken, “aklen muhal” akla göre gerçekleşmesi mümkün olmayan, mantıken imkânsız anlamına gelir.

Bu nedenle internette zaman zaman birbirine karıştırılan “aklen malul” ve “aklen muhal” ifadeleri aynı anlamda kullanılmaz.