İstanbul Fay Hattı Nereden Geçiyor? Faya Yakın İlçeler

İstanbul’da deprem açısından en önemli fay sistemi, Kuzey Anadolu Fayı’nın Marmara Denizi içinden geçen kuzey koludur. İstanbul’u etkileyebilecek büyük depremlerin başlıca kaynağı olarak değerlendirilen bu fay, kentin güneyinde Marmara Denizi tabanında doğu-batı doğrultusunda uzanıyor. Bu nedenle sık kullanılan “İstanbul’da fay hattı geçen ilçeler” ifadesi yerine, Marmara’daki ana faya yakın ilçelerden söz etmek daha doğru.

İstanbul’da Fay Hattı Nereden Geçiyor?

Kuzey Anadolu Fay Zonu, Marmara Bölgesi’ne ulaştığında farklı kollara ayrılıyor. İstanbul açısından en önemli olan kuzey kolu Marmara Denizi içerisinde ilerliyor.

İBB’nin deprem çalışmalarında İstanbul’u etkilemesi beklenen başlıca deprem kaynağı, Ana Marmara Fayı olarak da adlandırılan Kuzey Anadolu Fayı’nın Marmara Denizi’ndeki kuzey kolu segmentleri olarak ele alınıyor.

Fay sistemi doğuda İzmit Körfezi ve Çınarcık Havzası çevresinden başlayarak Adalar’ın güneyinden Marmara Denizi’nin orta kesimlerine, oradan da batıya doğru Tekirdağ açıklarına uzanıyor.

İstanbul’da Fay Hattı Geçen İlçeler Hangileri?

İstanbul için internette yayımlanan bazı listelerde “fay hattı geçen ilçeler” şeklinde çok sayıda ilçe sıralanıyor. Ancak ana deprem kaynağı olan Kuzey Marmara Fayı bu ilçelerin merkezlerinden geçen bir kara fayı gibi düşünülmemeli. Fayın İstanbul’a yakın ana segmentleri Marmara Denizi tabanında bulunuyor.

Bu nedenle daha doğru ifade, Marmara Denizi’ndeki faya yakın İstanbul ilçeleridir. Özellikle Marmara kıyısındaki şu ilçeler fay sistemine diğer birçok ilçeye göre daha yakın konumdadır:

• Adalar
• Tuzla
• Pendik
• Kartal
• Maltepe
• Kadıköy
• Fatih
• Zeytinburnu
• Bakırköy
• Küçükçekmece
• Avcılar
• Beylikdüzü
• Büyükçekmece
• Silivri

Bu liste bir deprem risk sıralaması değildir. Bir ilçenin faya daha yakın olması, tek başına o ilçedeki her mahallenin veya binanın daha riskli olduğu anlamına gelmez.

Adalar Fay Hattı Nereden Geçiyor?

Kuzey Marmara Fayı Adalar’ın güneyindeki deniz tabanından geçiyor. Adalar ilçesi İstanbul’da ana fay sistemine en yakın yerleşimlerden biri.

Bilimsel çalışmalarda Kuzey Marmara Fayı’nın Yassıada ve Sivriada’ya yaklaşık 3 kilometre, diğer adalara ise yaklaşık 8 kilometreye kadar yaklaştığı belirtiliyor. Bu nedenle Adalar, İstanbul deprem senaryolarında güçlü sarsıntının erken ve yoğun hissedilebileceği bölgeler arasında değerlendiriliyor.

Avcılar’dan Fay Hattı Geçiyor mu?

Avcılar’ın deprem riski konuşulurken “Avcılar fay hattı” ifadesi sık kullanılıyor. Ancak İstanbul’u tehdit eden ana Kuzey Marmara Fayı Avcılar’ın kara alanının içinden değil, ilçenin güneyindeki Marmara Denizi’nden geçiyor.

Avcılar’ın deprem açısından önemini yalnızca faya olan mesafeyle açıklamak doğru değil. Yerel zemin koşulları, yapıların yaşı, taşıyıcı sistem özellikleri ve olası zemin büyütmesi gibi faktörler deprem etkisini önemli ölçüde değiştirebilir.

Beylikdüzü Fay Hattı Nereden Geçiyor?

Beylikdüzü için de benzer bir durum söz konusu. Ana Marmara Fayı ilçenin merkezinden geçen bir çizgi şeklinde değil, Marmara Denizi tabanında Beylikdüzü’nün güneyinde bulunuyor.

Beylikdüzü ve çevresinde bir binanın deprem güvenliğini yalnızca fay haritasına bakarak belirlemek mümkün değildir. Aynı ilçe içinde dahi zemin yapısı ve bina özellikleri değişebilir.

Anadolu Yakası’nda Faya Yakın İlçeler

Anadolu Yakası’nda Marmara Denizi’ndeki ana fay sistemine yakın yerleşimlerin başında Adalar ve Tuzla geliyor. Pendik, Kartal, Maltepe ve Kadıköy de Marmara kıyısında bulunmaları nedeniyle Kuzey Marmara Fayı’na İstanbul’un kuzey kesimlerindeki ilçelerden daha yakın.

Ancak ilçeler arasında yalnızca kilometre hesabına dayanan bir “en riskli ilçe” sıralaması yapmak bilimsel açıdan yeterli değildir.

Avrupa Yakası’nda Faya Yakın İlçeler

Avrupa Yakası’nda Bakırköy, Zeytinburnu, Küçükçekmece, Avcılar, Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Silivri gibi Marmara kıyısındaki ilçeler denizdeki aktif fay sistemine yakın konumda bulunuyor.

Fatih’in Marmara kıyısındaki kesimleri de aynı deprem kaynağından etkilenebilecek bölgeler arasında yer alıyor.

Faya En Yakın İlçe En Riskli İlçe midir?

Hayır. Fay hattına uzaklık deprem tehlikesini etkileyen önemli faktörlerden yalnızca biridir. Depremde ortaya çıkacak gerçek risk, zeminin özellikleri ile yapıların deprem performansına da bağlıdır.

Örneğin aynı faya benzer uzaklıktaki iki mahallede zemin yapısı farklıysa sarsıntının etkisi de farklı olabilir. Benzer şekilde yeni yönetmeliklere uygun ve mühendislik hizmeti almış bir bina ile dayanıksız bir yapının deprem performansı aynı değildir.

İstanbul Deprem Risk Haritası Nasıl Okunmalı?

AFAD’ın güncel Türkiye Deprem Tehlike Haritası’nda eski sistemde kullanılan “birinci derece, ikinci derece deprem bölgesi” sınıflandırması artık kullanılmıyor. 2019 yılında yürürlüğe giren sistemde deprem tehlikesi koordinat bazında en büyük yer ivmesi değerleri üzerinden gösteriliyor.

AFAD ayrıca deprem tehlike haritasının bir risk haritası olmadığını özellikle belirtiyor. Bir yerleşimin gerçek deprem riskini değerlendirebilmek için fay ve sarsıntı tehlikesinin yanında zemin, bina stoku, nüfus ve altyapı gibi unsurların birlikte incelenmesi gerekiyor.

Evimin Altından Fay Geçiyor mu?

Bir adresin yakınındaki diri fayları incelemek için MTA’nın Türkiye Diri Fay Haritası, deprem tehlikesini koordinat bazında görmek için ise AFAD’ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası kullanılabilir.

Ancak bu haritalar tek başına bir binanın depreme dayanıklı olup olmadığını göstermez. Binanın güvenliği hakkında sonuç almak için yapıya özel mühendislik incelemesi ve gerektiğinde performans analizi yapılması gerekir.