Maltepe Tsunami Risk Haritası: Etkilenecek Mahalleler ve Tahliye Yolları

Maltepe tsunami risk haritası, Marmara Denizi’nde meydana gelebilecek deprem ve deniz altı heyelanı kaynaklı tsunamilerde ilçenin kıyı kesimlerinin nasıl etkilenebileceğini gösteriyor. İBB ile ODTÜ’nün çalışmasına göre Yalı, İdealtepe, Çınar, Küçükyalı Merkez, Altıntepe ve Feyzullah mahallelerinde tsunami su baskını oluşabilecek alanlar bulunuyor.

İBB’nin yayımlamaya devam ettiği Maltepe ilçe tsunami kitapçığı, 2018 yılında tamamlanan tsunami modelleme çalışmasına dayanıyor. Buna bağlı İstanbul Tsunami Eylem Planı ise 2019 yılında hazırlandı. Daha sonraki uygulama aşamasında kıyı ilçelerinde tahliye yolları belirlendi ve yönlendirme tabelaları yerleştirildi.

Maltepe Tsunami Risk Haritası

Maltepe için iki önemli senaryo ayrı ayrı modelleniyor. Deprem kaynaklı senaryoda en kritik kaynak Marmara Denizi’ndeki Prens Adaları Fayı, deniz altı heyelanı senaryosunda ise Yenikapı Deniz Altı Heyelanı olarak ele alınıyor.

Eski metindeki önemli bir rakamın da düzeltilmesi gerekiyor. Raporda geçen 30 bin 726 yapı, tsunamiden etkilenecek bina sayısı değil, çalışmada kullanılan Maltepe geneli bina stokudur. Prens Adaları Fayı kaynaklı senaryoda 477, Yenikapı deniz altı heyelanı senaryosunda ise 781 yapının suyla temas edebileceği hesaplanmıştır.

Deprem Kaynaklı Tsunami Senaryosu

NAMI DANCE GPU modeliyle gerçekleştirilen hesaplamada Maltepe için en kritik sismik tsunami kaynağı Prens Adaları Fayı olarak belirlendi. Bu senaryoda karadaki maksimum su basma derinliği noktasal olarak 7,96 metreye, deniz suyunun kıyıdan yatay ilerleme mesafesi ise yaklaşık 670 metreye ulaşabiliyor.

Model, yaklaşık 2,106 kilometrekarelik alanın, başka bir ifadeyle Maltepe yüzölçümünün yaklaşık yüzde 3,9’unun su baskınından etkilenebileceğini öngörüyor. Özellikle vadi ve dere yatakları suyun iç kesimlere ilerlemesini kolaylaştırabiliyor. Çamaşırcı Deresi çevresi bu açıdan raporda ayrıca belirtiliyor.

Mahallelere Göre Deprem Kaynaklı Tsunami Verileri

• Yalı: Maksimum 6,97 metre, ortalama 1,27 metre su basma derinliği. Su basma alanı 1.314.025 metrekare.
• İdealtepe: Maksimum 4,66 metre, ortalama 1,28 metre. Su basma alanı 301.800 metrekare.
• Çınar: Maksimum 4,06 metre, ortalama 1,60 metre. Su basma alanı 228.100 metrekare.
• Küçükyalı Merkez: Maksimum 5,44 metre, ortalama 1,14 metre. Su basma alanı 164.300 metrekare.
• Altıntepe: Maksimum 7,96 metre, ortalama 2,26 metre. Su basma alanı 90.800 metrekare.
• Feyzullah: Maksimum 0,70 metre, ortalama 0,27 metre. Su basma alanı 6.675 metrekare.

Bu senaryoda alansal olarak en yüksek etkilenme Yalı Mahallesi’nde görülüyor. Yalı’nın yaklaşık yüzde 57,58’inin modeldeki su basma alanında kaldığı hesaplanırken bu oran İdealtepe’de yüzde 23,88, Çınar’da yüzde 22,59 olarak belirleniyor.

Deniz Altı Heyelanı Kaynaklı Tsunami

Deniz altı heyelanı senaryolarında Maltepe için kritik kaynaklardan biri Yenikapı Deniz Altı Heyelanı olarak belirlendi. Bu senaryonun sonuçları deprem kaynaklı tsunami tablosuyla aynı değil. Eski içerikte iki senaryoda aynı mahalle değerlerinin kullanılması bu nedenle doğru değildi.

Yenikapı heyelanı senaryosunda Maltepe’deki noktasal maksimum su basma derinliği 11,03 metre olarak hesaplanıyor. En yüksek değer Küçükyalı Merkez Mahallesi’nde görülüyor. Deniz suyunun yatay ilerleme mesafesi yaklaşık 750 metreye, toplam su basma alanı ise yaklaşık 2,362 kilometrekareye ulaşabiliyor.

Mahallelere Göre Heyelan Kaynaklı Tsunami Verileri

• Yalı: Maksimum 9,17 metre, ortalama 1,91 metre. Su basma alanı 1.461.250 metrekare.
• Çınar: Maksimum 5,66 metre, ortalama 2,08 metre. Su basma alanı 256.950 metrekare.
• İdealtepe: Maksimum 4,77 metre, ortalama 1,79 metre. Su basma alanı 313.650 metrekare.
• Küçükyalı Merkez: Maksimum 11,03 metre, ortalama 3,76 metre. Su basma alanı 212.800 metrekare.
• Altıntepe: Maksimum 7,97 metre, ortalama 3,04 metre. Su basma alanı 103.875 metrekare.
• Feyzullah: Maksimum 0,97 metre, ortalama 0,37 metre. Su basma alanı 13.300 metrekare.

Bu modelde Maltepe’nin yaklaşık yüzde 4,37’sini kapsayan bir su basma alanı hesaplanıyor. Mahalle yüzölçümüne oranla en geniş etki yine Yalı’da görülüyor. Modelde Yalı Mahallesi’nin yüzde 64,03’ünün su basma alanında kalabileceği tahmin ediliyor.

Maltepe'de Tsunamiden Kaç Bina Etkilenebilir?

Raporda Maltepe genelindeki toplam bina sayısı 30 bin 726 olarak kullanılmıştır. Bu rakamın tamamı tsunami riski altındaki bina sayısı değildir.

• Prens Adaları Fayı kaynaklı senaryo: 477 binanın suyla temas edebileceği hesaplandı.
• Yenikapı deniz altı heyelanı senaryosu: 781 binanın suyla temas edebileceği hesaplandı.

Deniz altı heyelanı senaryosunda yapı açısından en yüksek etki Yalı Mahallesi’nde ortaya çıkıyor. Rapordaki modele göre Yalı’da 436 yapı suyla temas edebiliyor.

Maltepe Tsunami Tahliye Yolları

İBB, İstanbul Tsunami Eylem Planı’nın uygulama aşamasında Marmara Denizi’ne kıyısı olan ilçeler için tahliye yolları ve güvenli bölgeler belirledi. Maltepe’de 9 tahliye yolu tabelası, 6 güvenli bölge tabelası ve 5 bilgilendirici pano için uygulama yapıldı.

Maltepe için hazırlanan eylem planında sahil parklarının tsunami baskınından etkilenebileceği, özellikle Orhangazi Şehir Parkı gibi yoğun kullanılan kıyı alanlarının hızlı biçimde tahliye edilmesinin öncelikli olduğu belirtiliyor. Tahliye planlamasında amaç insanların kıyıdan uzaklaştırılarak su basma alanının dışındaki güvenli bölgelere ulaştırılmasıdır.

İBB’nin Maltepe tsunami tahliye haritası, kıyıdaki konuma göre izlenecek tahliye güzergahlarını ve güvenli bölgeleri gösteriyor. Sahilde güçlü ve uzun süren bir deprem hissedildiğinde deniz kıyısında beklemek yerine tsunami tahliye işaretlerini takip ederek kıyıdan uzaklaşmak gerekiyor.

Feyzullah ve Çınar Mahallelerinde Tsunami Riski

Feyzullah ile Çınar’ın model sonuçları birbirinden oldukça farklı. Deprem kaynaklı senaryoda Feyzullah’ta maksimum su basma derinliği 0,70 metre ve su basma alanı 6.675 metrekare iken, Çınar’da maksimum derinlik 4,06 metre ve su basma alanı 228.100 metrekare olarak hesaplanıyor.

Deniz altı heyelanı senaryosunda ise Feyzullah için maksimum 0,97 metre, Çınar için 5,66 metre su basma derinliği hesaplanmış durumda. Bu rakamlar mahallelerin her noktasında suyun aynı yüksekliğe ulaşacağı anlamına gelmiyor. Değerler modelde ortaya çıkan maksimum noktasal sonuçları gösteriyor.

Maltepe'de Tsunami Olursa Ne Yapılmalı?

Tsunami haritaları belirli senaryolar üzerinden hazırlanmış risk azaltma araçlarıdır ve gelecekte meydana gelecek bir olayın birebir sonucunu göstermez. Kıyıda bulunanların güçlü bir deprem sonrasında deniz seviyesindeki olağandışı çekilme veya yükselmeyi izlemek için sahilde beklememesi, tahliye işaretlerini takip ederek kıyıdan uzaklaşması ve yetkili kurumların uyarılarını izlemesi gerekir.

Maltepe için resmi tahliye rotaları ve güvenli bölgeler İBB’nin güncel tsunami tahliye haritasında gösteriliyor. Özellikle Yalı, Çınar, İdealtepe, Küçükyalı Merkez, Altıntepe ve Feyzullah’ın kıyıya yakın kesimlerinde yaşayan veya sahili kullananların bulundukları yere en yakın tahliye güzergahını önceden öğrenmeleri afet hazırlığı açısından önem taşıyor.