Eczacıbaşı Kartal Arazisi Nasıl Satın Alındı? Fabrikanın Hikayesi

Eczacıbaşı’nın bugün Kartal’ın en dikkat çeken gayrimenkul alanlarından biri olan arazisinin hikayesi, küçük bir bamya tarlasının satın alınmasıyla başladı. Eczacıbaşı Topluluğu’nun kurucusu Dr. Nejat F. Eczacıbaşı’nın aktardığına göre Kartal’daki ilk tesis aslında seramik üretmek için değil, elektrolitik bakır üretimi amacıyla planlanmıştı.

Emlak uzmanı Tebernüş Kireçci’nin Nejat Eczacıbaşı’nın anılarından aktardığı hikayeye göre Eczacıbaşı, tesis için İstanbul Anadolu Yakası’nda yer ararken önce Dragos Tepesi’ni değerlendirdi. Ancak Dragos için istenen bedeli yüksek bulunca Kartal’da çok daha uygun fiyatlı bir arazi satın aldı.

Eczacıbaşı Kartal Arazisini Nasıl Satın Aldı?

Hikayenin başlangıcı Nejat Eczacıbaşı’nın Gülhane Askeri Hastanesi’nde görev yaptığı döneme uzanıyor. Biyokimya eğitimi alan Eczacıbaşı, o dönemde Türkiye’de bulunması güç olan insülin üzerinde çalışmalar yaptı.

Bu çalışmanın duyulmasının ardından dönemin Esliha Müfettişi Rasim Aktoğu Paşa, ordunun ihtiyaç duyduğu elektrolitik bakırın Türkiye’de üretilmesi için Nejat Eczacıbaşı’ndan bir tesis kurmasını istedi.

Eczacıbaşı’ndan İstanbul’a giderek uygun bir fabrika alanı bulması ve resmi ödenek çıkıncaya kadar hazırlıkları kendi imkanlarıyla yürütmesi istendi. Nejat Eczacıbaşı’nın babası Süleyman Ferit Eczacıbaşı da girişimin başlangıcı için 45 bin lira ayırdı.

Dragos Tepesi Neden Alınmadı?

Fabrika için arazi arayışında İstanbul Valisi Lütfi Kırdar’ın da yardımcı olduğu anlatılıyor. Eczacıbaşı, Anadolu Yakası’nda uygun bir yer bulabilmek amacıyla bölgeyi bilen yerel yöneticilere yönlendirildi.

Gösterilen seçeneklerden biri Dragos Tepesi oldu. Nejat Eczacıbaşı’nın anlatımına göre Dragos’un tamamı için önce 35 bin lira istendi. Pazarlık sonucunda fiyat 32 bin 500 liraya kadar düşürüldü.

Ancak Eczacıbaşı bu rakamı yatırım için pahalı buldu ve Dragos’u satın almaktan vazgeçti. Dragos’un birkaç ay sonra Ankara Kooperatifi’ne 35 bin liraya satıldığı aktarılıyor.

Kartal’daki Bamya Tarlası 2.500 Liraya Alındı

Dragos seçeneğinden vazgeçilmesinin ardından Nejat Eczacıbaşı, Kartal’da geniş bir arazi buldu. O dönemde tarla olarak kullanılan alanın bir bölümünü 2 bin 500 liraya satın aldı.

Eczacıbaşı’nın anlatımında arazi bir bamya tarlası olarak tanımlanıyor. Böylece yıllar sonra Eczacıbaşı ve VitrA ile özdeşleşecek Kartal’daki sanayi yerleşiminin ilk adımı atılmış oldu.

İlk Proje Seramik Fabrikası Değildi

Kartal’da kurulan ilk tesisin amacı seramik veya sağlık gereçleri üretmek değildi. Plan, ordunun ihtiyaç duyduğu elektrolitik bakırı Türkiye’de üretmekti.

Nejat Eczacıbaşı gerekli ekipmanların alınmasına ve tesisin kurulmasına başladı. Ancak Milli Müdafaa’dan beklenen ödenek çıkmadı. Eczacıbaşı’nın İstanbul’daki görevlendirmesi sona erdirildi ve Gülhane’ye geri çağrıldı.

Böylece elektrolitik bakır projesi tamamlanamadan durdu. Satın alınan makineler ve Kartal’da yapımına başlanmış tesis ise Eczacıbaşı’nın elinde kaldı.

Kartal’daki Tesis Nasıl Seramik Fabrikasına Dönüştü?

Elektrolitik bakır girişiminin sona ermesi Kartal’daki tesisin hikayesini bitirmedi. Tesis daha sonra seramik üretimine yöneldi ve Eczacıbaşı Topluluğu’nun yapı ürünleri alanındaki yatırımlarının temelini oluşturdu.

İlk dönemlerde çeşitli seramik ürünlerin üretildiği Kartal tesisi, ilerleyen yıllarda seramik sağlık gereçleri üretiminin gelişmesiyle Eczacıbaşı’nın en önemli sanayi yatırımlarından biri haline geldi. VitrA markasının Türkiye’deki gelişiminde de Kartal’daki fabrikanın önemli bir yeri oldu.

Eczacıbaşı ve Kartal’ın Sanayi Geçmişi

Eczacıbaşı fabrikası yalnızca bir şirket yatırımının değil, Kartal’ın sanayi bölgesine dönüşmesinin de önemli parçalarından biriydi. Kartal ve çevresinde 20. yüzyılın ikinci yarısında çok sayıda büyük sanayi tesisi kuruldu.

Yunus ve Çavuşoğlu çevresindeki sahil kesimi uzun yıllar fabrikalar, depolar ve sanayi tesisleriyle anıldı. Eczacıbaşı’nın üretim tesisleri de bu sanayi dokusunun en büyük alanlarından birini oluşturdu.

Eczacıbaşı Kartal Arazisi Bugün Neden Değerli?

Bir dönem İstanbul’un kent merkezinden uzakta bulunan Kartal’daki fabrika arazisi, şehrin doğuya doğru büyümesiyle İstanbul’un en değerli dönüşüm alanlarından biri haline geldi.

Bugün bölgenin Marmaray hattına, Kartal sahiline, ana ulaşım yollarına ve büyük konut ile ticaret projelerine yakın olması arazinin gayrimenkul değerini artıran başlıca özellikler arasında bulunuyor.

Bir zamanlar 2 bin 500 liraya alınan bir tarlayla başlayan hikaye, böylece Kartal’ın sanayileşmesinden günümüzdeki kentsel dönüşüm sürecine uzanan uzun bir dönemin parçasına dönüştü.

Kartal’daki Eczacıbaşı Yatırımları Devam Ediyor

Eski fabrika alanının geleceği uzun yıllardır Kartal’daki en çok takip edilen gayrimenkul konularından biri. Bölgede konut ve ticaret ağırlıklı yeni projeler gündeme gelirken Eczacıbaşı Spor Kulübü’nün yeni spor salonu da Kartal’daki Eczacıbaşı arazisinde hayata geçirildi.

Böylece geçmişte Türkiye’nin önemli sanayi tesislerinden birine ev sahipliği yapan alan, bugün konut, ticaret ve spor yatırımlarıyla farklı bir dönüşüm sürecinden geçiyor.