Kışın Sert Geçeceği Nasıl Anlaşılır? Belirtiler Gerçek mi?
Kışın sert ve soğuk geçeceği nasıl anlaşılır? Ayva, meşe palamudu, hayvan davranışları ve diğer geleneksel işaretlerin ne kadar güvenilir olduğunu öğrenin.
Kışın sert geçeceğini ayva, meşe palamudu, hayvanların tüyleri veya sonbahardaki sisli günlere bakarak güvenilir biçimde anlamak mümkün değildir. Bu işaretlerin büyük bölümü geçmişten günümüze aktarılan hava durumu inanışlarıdır. Bilimsel mevsim tahminlerinde ise deniz suyu sıcaklıkları, atmosferik dolaşım, El Niño ve La Niña gibi büyük ölçekli iklim olayları ile bilgisayar modelleri birlikte değerlendirilir.
Doğadaki değişimler yaklaşan mevsimi gözlemlemek açısından ilgi çekici olsa da tek başına bir bitkinin verimi veya bir hayvanın davranışı aylar sonrasının soğuk, karlı ya da ılık geçeceğini göstermez. Bu nedenle “kışın sert geçeceğinin belirtileri” olarak bilinen işaretleri bilimsel tahminlerden ayırmak gerekir.
Kışın Sert Geçeceği Nasıl Anlaşılır?
Bir kış mevsiminin normalden soğuk geçme ihtimali, meteorolojik gözlemler ve mevsimlik tahmin modelleriyle değerlendirilir. Tahminlerde yalnızca bulunduğumuz yerde sonbaharın nasıl geçtiğine bakılmaz. Okyanus ve atmosferde binlerce kilometrelik alanları kapsayan değişimler de hesaba katılır.
Mevsimlik tahminlerde özellikle deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki değişimler, El Niño ve La Niña gibi iklim olayları ve büyük ölçekli atmosferik salınımlar dikkate alınır. Sonuçlar genellikle sıcaklık ve yağışın mevsim normallerinin altında, civarında veya üzerinde gerçekleşme ihtimali şeklinde açıklanır.
Bununla birlikte mevsimlik tahmin, belirli bir şehirde hangi gün kar yağacağını veya bir soğuk hava dalgasında sıcaklığın kaç dereceye düşeceğini aylar öncesinden söylemez. Kar, don ve kuvvetli soğuk gibi daha yerel olaylar için kısa ve orta vadeli hava tahminleri daha önemlidir.
Doğada Kışın Sert Geçeceğini Gösteren İşaretler Var mı?
1978 yılında Farmers’ Almanac’ta yayımlanan ve daha sonra yaygınlaşan listelerde sert kışın habercisi olduğu öne sürülen çok sayıda doğa olayı bulunuyor. Bunların önemli bölümü Kuzey Amerika’daki eski hava durumu inanışlarına dayanıyor.
Geleneksel olarak sert veya karlı kışla ilişkilendirilen işaretlerden bazıları şunlardır:
- Soğan veya mısır kabuklarının normalden kalın olması
- Kaz ve ördeklerin göçe erken başlaması
- Ağustos ayında çok sayıda sisli gün görülmesi
- Örümceklerin daha fazla veya büyük ağ örmesi
- Meşe palamudunun normalden fazla olması
- Hayvanların tüylerinin daha kalın görünmesi
- Sincapların erkenden yoğun biçimde yiyecek toplaması
- Yünlü ayı tırtıllarının renk ve tüy yapısındaki değişimler
- Güneş veya Ay çevresinde sık sık hale görülmesi
- Bazı hayvanların normalden erken kış hazırlığına başlaması
Bu gözlemler halk meteorolojisinin ilginç örnekleri olsa da gelecek kışın genel karakterini güvenilir biçimde tahmin ettikleri gösterilmiş değildir. Hayvanların davranışları ve bitkilerin gelişimi çoğunlukla içinde bulunulan veya daha önce yaşanan hava koşullarına, besin miktarına ve biyolojik döngülere bağlıdır.
Ayva Çok Olursa Kış Sert Geçer mi?
“Ayva çok olursa kış sert geçer” sözü Türkiye’de yaygın olarak bilinen mevsim inanışlarından biridir. Benzer şekilde ayvanın bol, büyük veya tüylü olmasının çok soğuk bir kışa işaret ettiği de söylenir.
Ancak bir yıl ayvanın bol olması, takip eden kışın sert geçeceğini gösteren bilimsel bir meteorolojik ölçüt değildir. Meyve verimi; ilkbahar ve yaz sıcaklıkları, yağış, don olayları, ağaçların gelişim döngüsü ve yetiştirme koşulları gibi çok sayıda etkene bağlıdır. Bu nedenle ayva miktarından gelecek kışın sıcaklığı veya kar yağışı hakkında güvenilir bir sonuç çıkarılamaz.
Meşe Palamudu Çoksa Kış Soğuk mu Geçer?
Meşe ağaçlarının bazı yıllarda çok fazla palamut vermesi de sert kış işareti olarak yorumlanır. Ağaçların yüksek miktarda tohum ürettiği bu dönemler gerçekten yaşanır, ancak bunun gelecek kışı önceden haber verdiği anlamına gelmez.
Bol palamut aynı zamanda sincap ve diğer hayvanların daha fazla yiyecek toplamasına yol açabilir. Bu durum dışarıdan bakıldığında hayvanların “sert kışı önceden bildiği” izlenimini yaratabilir. Oysa artan hareketliliğin nedeni yalnızca o yıl yiyeceğin daha bol olması da olabilir.
Kuşların Erken Göç Etmesi Sert Kış İşareti mi?
Kazlar, ördekler ve diğer göçmen kuşların normalden erken hareket etmesi geleneksel olarak yaklaşan sert soğuklarla ilişkilendirilir. Kuşların göç zamanları gerçekten hava koşullarından etkilenebilir ancak göç davranışı gün uzunluğu, sıcaklık, rüzgar, besin kaynakları ve türün biyolojik ritmi gibi çok sayıda etkene bağlıdır.
Bu nedenle kuşların erken göç etmesi yakın dönemde hava koşullarının değiştiğini gösterebilir, fakat bütün kışın normalden soğuk veya karlı geçeceğini kanıtlamaz.
Hayvanların Tüylerinin Kalınlaşması Ne Anlama Gelir?
İnek, at ve diğer bazı hayvanların sonbaharda daha kalın bir kürke sahip olması da eski kış tahminlerinde kullanılan belirtilerden biridir. Hayvanların mevsimsel olarak tüy değiştirmesi gerçektir ancak bu değişim gelecek aylardaki hava durumunu önceden bildikleri anlamına gelmez.
Tüy yapısındaki değişim günlerin kısalması, mevcut sıcaklıklar, genetik özellikler ve hayvanın yaşadığı çevre gibi etkenlerle ilişkilidir.
Sincapların Erken Fındık Toplaması Ne Anlama Gelir?
Sincapların sonbaharda yoğun biçimde fındık, ceviz veya palamut toplaması kış hazırlığının doğal bir parçasıdır. Halk inanışında bu davranışın erken başlaması uzun ve karlı bir kışın işareti olarak görülür.
Ancak sincapların faaliyet düzeyi hava koşullarının yanı sıra o yıl mevcut olan yiyecek miktarından da etkilenir. Çok sayıda palamut veya fındığın bulunduğu bir yılda daha fazla yiyecek taşıyan sincap görmek, gelecek kışın sertliğini tek başına göstermez.
Ağustos Ayındaki Sis Kışı Tahmin Eder mi?
Eski bir inanışa göre ağustos ayında görülen her yoğun sis, kışın yaşanacak bir kar yağışını temsil eder. Bu nedenle ağustosta çok sayıda sisli gün yaşanması karlı bir kışın habercisi olarak yorumlanır.
Sis oluşumu sıcaklık, nem, rüzgar ve yüzeye yakın havanın soğumasıyla ilgilidir. Ağustos ayındaki sisli günlerin sayısını kış aylarındaki kar yağışlarının sayısına bağlayan güvenilir bir meteorolojik yöntem bulunmaz.
Güneş ve Ay Çevresindeki Hale Kış Hakkında Bilgi Verir mi?
Güneş veya Ay’ın çevresinde görülen parlak halkalar atmosferdeki buz kristallerinin ışığı kırmasıyla oluşur. Bu nedenle hale, diğer birçok geleneksel işaretten farklı olarak gerçek bir atmosfer olayına dayanır.
Ancak bir hale görülmesi bütün kışın nasıl geçeceğini göstermez. Gökyüzündeki bulut ve nem koşulları hakkında kısa vadeli ipuçları sağlayabilse de aylar sürecek bir mevsimin sıcaklığını veya kar miktarını tahmin etmek için kullanılamaz.
Bu Kış Sert mi Geçecek?
“Bu kış sert geçecek mi?” sorusunun yanıtı ayva, palamut, örümcek veya hayvan davranışlarından çıkarılamaz. En sağlıklı yöntem Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün mevsimlik tahminlerini ve kış yaklaştıkça yayımlanan kısa ve orta vadeli hava tahminlerini takip etmektir.
Mevsimlik tahminler kesin hava durumu takvimi değildir. Bir bölgenin belirli bir dönemde normalden daha sıcak, daha soğuk, daha yağışlı veya daha kurak olma ihtimalini gösterir. Kış ilerledikçe günlük tahminlerin güvenilirliği arttığından, yoğun kar ve sert soğuk gibi olaylar için güncel meteorolojik uyarılar esas alınmalıdır.
Kısacası Hangi Belirtilere Güvenilebilir?
Soğan kabukları, ayvanın bolluğu, meşe palamutları, sincapların hareketleri ve benzeri geleneksel işaretler kültürel açıdan ilgi çekicidir ancak sert kışı önceden gösteren güvenilir bilimsel yöntemler değildir. Kışın genel gidişatı için mevsimlik meteorolojik tahminler, yaklaşan kar veya soğuk hava dalgası için ise güncel kısa vadeli tahminler kullanılmalıdır.