Pendik Deprem Risk Haritası: Hangi Mahalleler Daha Çok Etkilenebilir?

Pendik deprem risk haritası için kullanılan en ayrıntılı kamusal çalışmalardan biri İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yayımlanan Pendik Olası Deprem Kayıp Tahminleri Kitapçığıdır. Çalışma, 7,5 büyüklüğündeki senaryo depremine göre zemin hareketini ve mahalle bazında olası bina hasarlarını modelliyor. Ancak bu sonuçlar tek tek binaların güvenli veya güvensiz olduğunu göstermiyor ve bir depremin ne zaman olacağını tahmin etmiyor.

Pendik Deprem Risk Haritası Ne Gösteriyor?

İBB’nin Pendik çalışması 2019 yılında tamamlanan İstanbul İli Olası Deprem Kayıp Tahminlerinin Güncellenmesi Projesi’ne dayanıyor. İlçe için hazırlanan haritalarda yerel zemin koşulları, beklenen yer ivmesi, yer hızı ve farklı yapı periyotları için spektral ivme değerleri inceleniyor.

Çalışmada Pendik için 7,5 büyüklüğünde bir senaryo depremi esas alınıyor. Bu nedenle haritalar bir deprem tahmini değil, belirlenen senaryo gerçekleşirse ilçenin farklı noktalarında ortaya çıkabilecek etkilerin modellenmesidir.

Pendik’te En Çok Etkilenebilecek Mahalleler Hangileri?

İBB raporunda mahalleler için doğrudan “en tehlikeli” veya “en güvenli” şeklinde bir sıralama yapılmıyor. Bunun yerine 7,5 büyüklüğündeki senaryoda her mahalle için çok ağır, ağır, orta ve hafif hasarlı bina sayıları tahmin ediliyor.

Rapordaki ağır ve çok ağır hasarlı bina sayılarının toplamına bakıldığında tahmini sayının en yüksek olduğu mahalleler şöyle sıralanıyor:

• Ertuğrul Gazi: 29 çok ağır, 107 ağır olmak üzere 136 bina
• Kavakpınar: 21 çok ağır, 93 ağır olmak üzere 114 bina
• Dumlupınar: 17 çok ağır, 58 ağır olmak üzere 75 bina
• Ramazanoğlu: 11 çok ağır, 47 ağır olmak üzere 58 bina
• Velibaba: 10 çok ağır, 48 ağır olmak üzere 58 bina
• Çınardere: 11 çok ağır, 38 ağır olmak üzere 49 bina
• Kaynarca: 12 çok ağır, 37 ağır olmak üzere 49 bina
• Sülüntepe: 8 çok ağır, 41 ağır olmak üzere 49 bina
• Ahmet Yesevi: 7 çok ağır, 38 ağır olmak üzere 45 bina
• Orhangazi: 8 çok ağır, 33 ağır olmak üzere 41 bina

Bu rakamlar mahallelerin zemin sağlamlığı sıralaması değildir. Tahmini hasarlı bina sayısını yapı stoku, bina sayısı, yapı özellikleri, zemin ve beklenen sarsıntı birlikte etkiler. Nüfusu ve bina sayısı daha fazla olan bir mahallede toplam hasarlı bina sayısının yüksek çıkması tek başına zeminin daha kötü olduğunu göstermez.

Pendik’te Kaç Bina Hasar Görebilir?

İBB’nin senaryo çalışmasında Pendik’te toplam 51 bin 497 bina analiz edildi. Model sonuçlarına göre binaların yaklaşık yüzde 60’ının hasarsız, yüzde 26’sının hafif hasarlı, yüzde 11’inin orta hasarlı, yüzde 2’sinin ağır ve yüzde 1’inin çok ağır hasarlı olabileceği tahmin edildi.

Buna göre yaklaşık 6 bin 940 binanın orta veya daha yüksek seviyede hasar görmesi öngörülüyor. Yaklaşık 44 bin 557 binanın ise hasarsız veya hafif hasarlı kalacağı tahmin ediliyor.

Raporda 7,5 büyüklüğündeki senaryo sonrasında yaklaşık 28 bin 281 hanenin acil barınma ihtiyacı ortaya çıkabileceği de hesaplanıyor. Bunların tamamı model sonuçlarıdır ve gerçek bir depremde meydana gelecek hasar farklı olabilir.

Pendik Zemin Haritası Nasıl Okunur?

Pendik zemin haritasında kullanılan temel göstergelerden biri Vs30 değeridir. Vs30, zeminin üst 30 metresindeki ortalama kayma dalgası hızını ifade eder ve yerel zemin koşullarının deprem hareketine etkisini modellemek için kullanılır.

Ancak tek başına Vs30 değeri bir mahallenin veya binanın depreme dayanıklı olup olmadığını göstermez. Parsel ölçeğinde zemin koşulları değişebilir ve bina güvenliği ayrıca taşıyıcı sistem, yapı yaşı, proje, uygulama kalitesi ve sonradan yapılan değişikliklerden etkilenir.

Pendik PGA Haritası Ne Anlama Geliyor?

PGA, en büyük yer ivmesini ifade eder. Deprem sırasında zeminin ulaşması beklenen en yüksek ivme değerini gösterir. İBB’nin Pendik haritasında yerel zemin koşulları hesaba katılarak 7,5 büyüklüğündeki senaryoya göre yüzeyde oluşabilecek yer ivmesinin ilçedeki dağılımı gösteriliyor.

Haritadaki daha yüksek PGA sınıfları daha güçlü yer hareketi beklentisini ifade eder. Ancak yalnızca PGA haritasına bakarak bir binanın hasar göreceği veya güvenli kalacağı söylenemez.

Pendik PGV Haritası Ne Gösteriyor?

PGV, en büyük yer hızıdır. Özellikle yapı hasarı ve sarsıntının etkileri değerlendirilirken kullanılan önemli yer hareketi parametrelerinden biridir. İBB raporundaki Pendik PGV haritası senaryo depreminde zemin yüzeyinde beklenen maksimum hız değerlerinin ilçedeki dağılımını gösteriyor.

T=0,2 Saniye Spektral İvme Haritası

0,2 saniyelik spektral ivme değerleri özellikle daha kısa periyotlu yapıların maruz kalabileceği deprem hareketini değerlendirmek için kullanılan göstergelerden biridir. Harita, 7,5 büyüklüğündeki senaryoya göre Pendik içindeki dağılımı gösteriyor.

T=1,0 Saniye Spektral İvme Haritası

1,0 saniyelik spektral ivme ise farklı yapı periyotları açısından yer hareketinin etkisini değerlendirmeye yardımcı olur. Bu harita da diğer yer hareketi haritalarıyla birlikte okunmalı, tek başına mahalle veya bina güvenliği göstergesi olarak kullanılmamalıdır.

Pendik Zemini Sağlam mı?

Pendik’in tamamı için “zemini sağlam” veya “zemini kötü” şeklinde tek bir değerlendirme yapmak doğru değildir. İlçe geniş bir alana yayılıyor ve jeolojik yapı ile zemin özellikleri aynı mahalle içinde bile değişebiliyor.

İBB’nin mikrobölgeleme çalışmalarında zemin sınıfları, yeraltı suyu, yer sarsıntısı, sıvılaşma, heyelan ve benzeri tehlikeler ayrı ayrı değerlendiriliyor. Bir konutun gerçek zemin durumunu öğrenmek için mahalle adına bakmak yerine parsel veya yapı için hazırlanmış jeolojik-jeoteknik etütlerin incelenmesi gerekiyor.

Pendik’te Zemini Sağlam Mahalleler Hangileri?

Resmi çalışmalarda Pendik mahalleleri “sağlam mahalleler” ve “tehlikeli mahalleler” şeklinde kesin iki gruba ayrılmıyor. Bu nedenle yalnızca mahalle adına bakarak ev seçmek veya bir binayı güvenli kabul etmek doğru olmaz.

Zemin açısından değerlendirmede Vs30, jeolojik birim, yeraltı suyu, sıvılaşma ve diğer yerel koşullar dikkate alınırken, deprem riskinde binanın kendisi de belirleyicidir. Aynı mahallede yan yana iki parselin veya iki binanın risk profili farklı olabilir.

Pendik Deprem Bölgesi mi?

Türkiye Deprem Tehlike Haritası artık ilçeleri eski sistemdeki gibi “1. derece deprem bölgesi” veya “2. derece deprem bölgesi” olarak sınıflandırmıyor. Güncel sistemde deprem tehlikesi konuma göre sayısal yer hareketi değerleriyle ifade ediliyor.

Pendik, Marmara Denizi’ndeki Kuzey Anadolu Fay Sistemi kaynaklı güçlü depremlerden etkilenebilecek İstanbul ilçelerinden biridir. Ancak AFAD’ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası yerel zemin büyütmesi, sıvılaşma veya farklı oturma gibi etkileri tek başına göstermediğinden, ilçe içindeki ayrıntılı değerlendirmelerde İBB’nin mikrobölgeleme ve zemin çalışmalarının da dikkate alınması gerekir.

Bir Binanın Deprem Riski Nasıl Öğrenilir?

Mahalle veya zemin haritası bir binanın depreme dayanıklı olduğuna ilişkin kesin sonuç vermez. Binanın gerçek performansının anlaşılması için taşıyıcı sisteminin mühendislik yöntemleriyle incelenmesi gerekir.

Özellikle yapı yaşı, beton ve donatı özellikleri, taşıyıcı sistem düzeni, zemin-temel ilişkisi, kolon veya kirişlere müdahale edilip edilmediği ve mevcut yapısal hasarlar değerlendirilmelidir. İBB’nin ilçe kitapçığı da sonuçların tekil binaların deprem performansı hakkında bilgi vermediğini özellikle belirtiyor.

Pendik İçin Haritalar Nasıl Değerlendirilmeli?

Pendik deprem riskini değerlendirirken yalnızca haritadaki renge veya “en tehlikeli mahalle” listelerine bakmak yeterli değildir. Zemin tehlikesi ile bina riski farklı kavramlardır. İBB’nin 7,5 büyüklüğündeki senaryosu ilçedeki genel risk dağılımını ve planlama ihtiyacını anlamaya yardımcı olur, ancak güncel bir binanın güvenlik raporu yerine geçmez.

Bu nedenle ev veya bina özelinde karar verilecekse mahalle ölçeğindeki haritalar başlangıç bilgisi olarak kullanılmalı, parselin zemin etüdü ve yapının mühendislik incelemesi esas alınmalıdır.